Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2003
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Emre Şenol
Danışman: FARUK GENÇÖZ
Özet:oz MAHKUMLARIN DEPRESYON VE KAYGI DÜZEYİNİ YORDAYAN DURUMSAL FAKTÖRLER VE KİŞİLİK FAKTÖRLERİ Şenol, Emre Yüksek Lisans, Psikoloji Bölümü Tez yöneticisi- Doç. Dr. Faruk Gençöz Ocak 2003, 115 sayfa Cezaevi ortamının stresli olduğu kabul edilmektedir. Uzun süre yüksek strese maruz kalmak, etkili bir şekilde baş edilmediğinde, pek çok psikolojik rahatsızlığa yol açabilir. Stresin yanı sıra, durumsal koşullar (cezaevi türü, oda tipi, suç tipi ve suç durumu) ve bireyin kişilik özellikleri (kontrol odağı, umutsuzluk, ve intihar düşüncesi) psikolojik hastalıklarda rol oynayabilir. Cezaevi örnekleminde görülen en yaygın psikolojik hastalıkların depresyon ve kaygı bozukluğu olduğubilinmektedir. Bu çalışmada, cezaevi ortamında stresli yaşam olaylarını belirlemek, yeterli geçerlilik ve güvenirliğe sahip bir ölçek geliştirmek ve mahkumların depresyon ve kaygı düzeylerini yordayan faktörleri araştırmak amaçlanmıştır. Ankara Yüksek Güvenlikli F Tipi Cezaevi ve Ankara Kapalı Cezaevinden toplam 190 mahkum bu çalışmaya dahil edilmiştir. Hipotezleri test etmek için hiyerarşik çok yönlü regresyon analizi kullanılmıştır. Sonuç olarak, beklentiler doğrultusunda, kontrol değişkenleri, kişilik özellikleri ve stres kontrol edildiğinde oda tipi, cezaevi türü, hükümlülük-tutukluluk gibi durumsal özellikler depresyon puanlarını yordamamıştır. Diğer taraftan, kontrol değişkenleri, kişilik özellikleri ve stresin etkisi çıkartıldıktan sonra, durumsal etmenlerin mahkumların kaygı skorlarını yordadığı görülmüştür. Kaygı skorlarını yordayan durumsal etmenlere bakıldığında, temel yordayıcı etkinin hükümlülük ve tutukluluk durumu değişkeninden kaynaklandığı gözlenmiştir. Bulgular karşılaştırılmış ve ileriye dönük çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler : Cezaevi Ortamı, Hükümlülük-Tutukluluk Durumu, Cezaevi Türü, Oda Tipi, Suç Tipi, Stresli Yaşam Olayları, İntihar Olasılığı, Kontrol Odağı, Kaygı ve Depresyon vı