Liminal Space and Identity Formation: A Feminist Spatial Reading through Göteborg

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: NAGEHAN VANLIOĞLU YAZICI

Danışman: İnci Basa

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, bireylerin mekânı kimlik oluşumu bağlamında nasıl algıladıklarını, mekâna nasıl yerleştiklerini ve mekân içinde nasıl hareket ettiklerini incelemektedir. Araştırmanın merkezinde, bireylerin farklı kimlik konumları arasında var oldukları bir geçiş aşamasını temsil eden liminalite kavramı yer almaktadır. Liminal mekânlar, özellikle, kimlikleri dönüşüm süreçleri aracılığıyla müzakere eder; maddi, sembolik ve toplumsal güçler bu mekânların hem olanaklarını açar hem de sınırlandırır. Burada bulunan özneler kimliği ilişkisel bir olgu olarak deneyimler; kimlik, başkasıyla karşılaşmalar, kopuşlar ve geçişin mekânsal koşulları aracılığıyla sürekli yeniden şekillenir. Dolayısıyla bu çalışma, liminal mekânları yerleşik normların sarsıldığı, muğlak mekânlar olarak ele alır. Araştırma, performativite ve konumsallığı merkeze alan feminist bir bakış açısıyla mekâna yaklaşmakta, mekânların belirli kimlikleri nasıl davet ettiğini, günlük yaşamda nasıl somutlaştığını ve zaman zaman nasıl bozularak yeniden kurgulandığını incelemektedir. Bu bakış açısı, alternatif mekân görselleştirmeleri, açık uçlu anketler ve Göteborg'da toplanan saha gözlemlerini birleştiren katmanlı bir metodolojiyle hayata geçirilmektedir. Tez, liminaliteyi mekânsal, temsili ve bedensel boyutlarıyla kavramsallaştıran üçlü bir çerçeveyle ele alır. Mekânsal liminalite, normatif akışları bozan mimari ve kentsel koşullara işaret eder. Temsili liminalite, dahil etme ve dışlama sistemlerini kodlayan imgeler, planlar ve mekânsal anlatılar üzerinden ortaya çıkar. Bedensel liminalite ise mekânları gezenlerin hareketleri, duyusal algıları ve sosyal etkileşimleri aracılığıyla ortaya çıkar. Bu bakış açısıyla, liminalite hem kavramsal bir araç hem de mimari bir sorudur: Ya liminalite çözülmesi gereken bir sorun değil de, alternatif mekân oluşumuna izin veren bir alan ise? Mekânı sürekli bir müzakere hali olarak yeniden çerçeveleyen tez, liminaliteyi kenti yeniden okuma, tasarlama ve yaşama için bir yöntem olarak önermektedir.