Marmara Denizi bentik foraminiferleri: Dağılım, ekoloji ve biyotik indisler olarak önemi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: GAMZE TANIK

Danışman: SEVİNÇ ALTINER, MUSTAFA YÜCEL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Karadeniz ve Akdeniz'i birbirine bağlayan Marmara Denizi (MD) ~25-40 m derinlikteki piknoklin ile ayrılan, karışımın sınırlı olduğu bir tabakalı su kolonuna sahiptir. Sonuç olarak üst su tabakası oksijence zengin olmasına rağmen, alt su tabakasında oksijen bolluğu ciddi miktarda düşerek derin dip sularında suboksik veya anoksik ortamlar oluşturur. Su kolonunun bu tabakalı yapısı sayesinde sığ ortamlarda Ammonia ve Elphidium cinslerince zengin (<40 m), daha derinlerde Cassidulina laevigata türünce zengin (40-150 m), en derin ortamlarda ise Bolivina spathulata, Bolivina vadescens ve Paracassidulina minuta türlerince zengin olan bentik foraminifer (BF) toplulukları bulunur. Bu çalışma Marmara Denizinden alınmış 18 örnekteki (kısa sediman karotları) BF topluluklarını sayısal olarak belgelemekte, tanımlanmış 172 adet BF taksonu için kapsamlı bir sistematik taksonomi ve kaliteli görseller sunmaktadır. Daha önce Marmara Denizinden yayınlanmış sayısal BF verisi kullanılarak BF topluluklarının coğrafi dağılımları ve ortamsal değişkenlerle ilişkileri belirlenmiştir. 15 karotun çalışılması ile BF topluluklarının düşeydeki değişimleri de araştırılmıştır. Bu şekilde, Karamürsel Havzasındaki karotun çökelim geçmişi belirlenmiş, Virgulinella fragilis türünün bolluğu ile karakterize olan sülfidik dip suyu ortamının oluşumunun 1999 depremi ile ilişkisi ortaya konmuştur. Oluşturulan sayısal veri seti ile dört sayısal foraminiferal biyotik indisin, %P*, morfotip sınıflandırması, BFOI ve ForamAMBI, kullanışlılığı ve uygulanabilirliği test edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, güncel durumu ortaya koyarak gelecek izleme ve taksonomik çalışmalarına zemin oluşturmaktadır.