Conservation of modern residential heritage: Developing principles and proposals for 'Merbank Houses' in Ankara

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KÜLTÜREL MİRASI KORUMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MELİS SÖZEN

Danışman: PINAR AYKAÇ LEIDHOLM

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, 20. yüzyılın konut mimarisinin korunmasına odaklanmış olup, 1950lerde Ankara'da bir konut yerleşimi olarak üretilen Merbank Evlerini ele almaktadır. 1950 ile birlikte Ankara, politik ve sosyo-ekonomik bağlamda, aynı zamanda şehir planlaması, yapılı çevre ve mimari uygulamada köklü değişikliklerin konusu oldu. Daha önce yabancı mimarların egemen olduğu devlet odaklı yürütülen mimari uygulamalara yerel mimarlar yön vermeye başladı. Ulusal bir tarz arayışı, daha işlevsel ve akılcı bir yaklaşım lehine geride bırakıldı. Bu radikal değişiklik sadece 1950ler ve 1960ların başında yerel mimarların uygulamalarını etkilemekle kalmadı, aynı zamanda yapılı çevrede, özellikle konut mimarisinde sonuçlar verdi. Bu deneysel dönemde Keçiören, yeni sosyo-ekonomik bağlam ve yeni mimari yaklaşımlar doğrultusunda modern bir yerleşim bölgesi olarak ortaya çıkar. Ankara'nın modernleşmesinin önemli bir temsilcisi olan Keçiören ilçesi, Merkez Bankası üyeleri için yapılan kooperatif evleri de dahil olmak üzere modern konut mimarisinin örneklerini barındırmaktadır. Mimar Sedat Çağlar tarafından farklı tipolojilerdeki konutlar ile beraber pazar, okul, dinlenme tesisleri ve açık hava sineması gibi kamusal mekanlarıyla bir kompleks olarak tasarlanan Merbank Evlerinin (Merkez Bankası Kooperatif Evleri Üyeleri) projesi 1957 yılında onaylandı. Günümüzde, kamusal mekanların hepsi yıkılmış olup, çoğu konut yapısı da hızla yıkılmaktadır. Kalan örnekler ise, bölgenin hızlı dönüşümü ve kullanıcılarının değişen talepleri nedeniyle değişiklik ve yıkıma maruz kalmaktadır. Sonuç olarak, bu tez Türkiye'de 20. yüzyıl ortalarında konut mimarisi mirasının önemli bir örneği olarak Keçiören ilçesindeki Merbank Evlerini belgelemeyi, analiz etmeyi ve değerlendirmeyi ve bunların korunması için kullanıcı odaklı öneriler geliştirmeyi amaçlamaktadır.