Effects of social support and locus of control on depressive and anxiety syptoms of dialysis patients

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2001

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: GÜLENDAM ASTAN

Danışman: TÜLİN GENÇÖZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, farklı kaynaklardan alınan sosyal desteğin ve kontrol odağının diyaliz hastalarının ve yakınlarının yaşadığı kaygı ve depresif belirtiler üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Çalışmaya 104 diyaliz hastası ve 17 hasta yakını katılmıştır. Katılan hasta yakım sayısının az olması nedeniyle sadece hastalardan alınan veriler değerlendirilmiştir. Sonuçlar hastaların, kullanılan ölçeklerdeki normlara göre yüksek kaygı ve depresif belirtiler yaşadığını göstermiştir. Arkadaştan ve aileden alınan sosyal desteğin depresyon ve kaygı üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu bulunmuştur. Ayrıca kontrol odağının kaygı üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu, yani dış kontrol odağı inanana sahip olanların iç kontrol odağına sahip olanlara göre daha fazla kaygı belirtileri gösterdikleri bulunmuştur. Varyans analizi sonuçlan, farklı kaynaklardan alınan sosyal desteğinve kontrol odağı değişkenlerinin depresif ve kaygı belirtileri üzerinde etkileşimini desteklemiştir. İç kontrol odağına sahip olanlarda, hem arkadaştan hem de özel bir insandan alınan sosyal desteğin düşük olması, yüksek kaygı ve depresif belirtilerle ilişkili bulunmuştur. Öte yandan, dış kontrol odağına sahip olanlarda bu iki kaynaktan gelen desteğin tutarsız olması, yani birinin düşükken diğerinin yüksek olması, kaygı ve depresif belirtilerin yüksek olması ile ilişkili bulunmuştur. Arkadaştan ve özel bir insandan alman sosyal desteğin tutarsız olması depresif belirtileri artırdığı bulunmuştur. Arkadaştan ve aileden alman sosyal desteklerde ise, tutarsızlığın iç kontrol odağına sahip olanlarda, tutarhlığınsa (her iki kaynaktan da düşük destek) dış kontrol odağına sahip olanlarda kaygıyı artırdığı gözlemlenmiştir. Çalışmanın sonuçlan literatürdeki araştırmalar çerçevesinde tartışılmış, çalışmanın smırhlıklan, gelecek çalışmalar için öneriler ve sonuçların klinik uygulamalarda nasıl kullanılabileceği verilmiştir. Anahtar kelimeler: diyaliz, depresyon, kaygı, kontrol odağı, sosyal destek. vı