Spatial Modelling of Urban Mobility Induced Air Pollution: A Case Study of Istanbul
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: REVNAK ŞENAY BOYACI
Danışman: Müzeyyen Anil Şenyel Kürkçüoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hava kirliliği atmosferdeki kirleticilerin insanlara, diğer canlı organizmalara ve çevreye zararlı bir düzeye yükselmesi şeklinde tanımlanabilir ve insanların çeşitli faaliyetleri sonucu meydana gelen üretim ve tüketim aktiviteleri sırasında ortaya çıkan atıklar ile meydana gelmektedir. Kentlerdeki nüfus artışı, artan şehirleşme ve sanayileşme gibi nedenler ile birlikte kuraklık, topografik koşullar, enversiyon ve iklimsel özellikler gibi birçok faktörün de etkisiyle tüm dünyada hava kirliliği problemi gittikçe artmaktadır. Tüm dünyada olduğu gibi nüfus artışı, değişen tüketim alışkanlıkları ve gelişen teknoloji nedeniyle hava kirliliği Türkiye'de de endişe verici bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Hava kirliliği, toplumlar için önemini koruyan ciddi bir konu olma özelliğinde olup bir bölgede hava kirliliğinin tespit edilmesi amacıyla hava kalitesini ölçmek, hava kalitesi seviyesinin belirlenmesi, kaynağının tespit edilmesi ve etki alanının ortaya çıkarılması oldukça büyük önem arz etmektedir. Kentlerde hava kirliliğini oluşturan ana etmenlerden birinin kent içi hareketlilik, tüm dünya genelinde COVID-19 pandemisini önlemeye yönelik alınan önlemler kapsamında uygulanan kısıtlamalarla sınırlanmıştır. Bu durum da kent içi hareketliliğin kentlerdeki hava kalitesine ne ölçüde bir etki yarattığını ölçmek için elverişli bir deney ortamı yaratmıştır. Günümüzde tüm dünyada özellikle de büyük kentlerde hava kirliliği önemli bir sorun haline gelmiştir. Bu tezde çalışma alanı olarak Türkiye'nin en yüksek nüfusa sahip şehri olan İstanbul ili alınarak İstanbul iline ait kentsel hareketlilik kaynaklı hava kirliliğinin zaman içinde mekânsal dağılımı incelenmektedir. Mobiliteden kaynaklanan hava kirliliğinde başta gelen kirleticilerin mekânsal etki dağılımları, bir jeo-istatistiki tahmin metodu olan Kriging yöntemi ile 2019 yılı ve COVID-19 pandemisi kaynaklı sokağa çıkma kısıtlamalarının olduğu 2020 yılı için karşılaştırmalı olarak yapılmıştır. Kentsel mobilitenin azalması ile birlikte mobilite kaynaklı kirletici düzeylerinde yılın farklı zaman periyodları için azalmalar gözlemlenmiş, bu azalmaların en fazla gözlendiği yerlerin ise taşıt trafiğinin yoğun olduğu ve sokağa çıkma kısıtlamaları öncesinde hava kirliliği düzeyinin en fazla olduğu alanlarda olduğu saptanmıştır.