Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1998
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Didem Ernur
Eş Danışman: Deniz Üner
Özet:öz ÎKİLl METAL ALAŞIM KATALİZÖRLERİ İLE NOX EMİSYONLARININ İNDİRGENMESİ Eraur, Didem Yüksek Lisans, Kimya Mühendisliği Tez Yöneticisi : Yd. Doç. Dr. Deniz Özbay Üner Ortak Tez Yöneticisi : Prof. Dr. Şefik Süzer Ocak 1998, 152 sayfa NO'nun CO tarafından indirgenmesi reaksiyonu, egzos gazının NO' dan armchnlması amacıyla katalitik değiştiricilerde gerçekleşen en önemli reaksiyonlardan bir tanesidir. Rh, NO'yu parçalama kapasitesi yüksek olduğu için en çok tercih edilen metallerdendir. Buna ek olarak, Pt - Rh ikili metal alaşım katalizörleri, seçicilik ve aktiviteyi arttırdığı için bugüne kadar ilgi gören bir alandır. Destekli metal katalizörler üzerindeki reaksiyon kinetiği ile bunların yüzey yapısı arasında bir bağ kurma çabası ile Pt - Rh ikili metal alaşım katalizörleri üzerinde gerçekleşen de - NOx reaksiyonları incelenmiştir. Rh yüzeyi üzerindeki kimyasal reaksiyonları hakkında bir model çalışma gerçekleştirilmiştir.Rh/Si02 katalizörü üzerinde NO'nun CO ile indirgenmesi, reaksiyon için bir parçalanma mekanizması öngörülerek ve literatürdeki deneysel kanıtlar göze alınarak, modellenmiştir. Öngörülen mekanizmadaki her bir basamağa ait kinetik değişkenler literatürdeki çalışmalardan alınmıştır. Yüzey maddelerinin kaplanma oranlarım ve reaksiyon hızını bulabilmek için yüzeydeki maddelere bağlı olarak ortaya çıkmış doğrusal olmayan yatıştan durum hız denklemleri Taylor Açılımı ile doğrusallaştınlmış ve F77 Programı aracılığı ile Gauss Eleme Metodu kullanılarak çözülmüştür, öne sürülen reaksiyon modelinin, deneysel olarak elde edilmiş olan gerekli de - NOx reaksiyon özelliklerini gösterdiği gözlenmiştir. N2 oluşum basamağı düşük (393 - 873K) ve yüksek (973 - 1273K) sıcaklık aralıklarında incelenmiştir. Model tarafından bulunan reaksiyonun tepkenlere olan bağımlılığı ve aktivasyon enerjisi deneysel verilerle iyi bir uyum içindedir. Reaksiyon derecesinin 393 - 1073K sıcaklık aralığında CO' te bağlı olarak +2 ile -2 arasında, NO' te bağlı olarak ise +1 ile -1 arasında değiştiği bulunmuştur. Reaksiyon aktivasyon enejisinin 393 - 493K ; 953 - 1073K sıcaklık aralığında pozitif büyüklükte, 593 - 933K sıcaklık aralığında ise artan sıcaklığa karşılık reaksiyon hızında görülen düşüş sebebiyle, negatif büyüklükte olduğu gözlenmiştir. Rh/Si02 katalizörü için elde edilen sonuçların yardımıyla, Pt/Si02 katalizörü için teorik çıkarımlar öne sürülmüştür. 2% Pt - Rh/Si02 ikili metal alaşım katalizörü üzerinde, X işim Fotoelektron Spektroskopisi analizi yapılmıştır. Yüzey kompozisyonunun daha iyi anlaşılması için analiz sonuçlarının geliştirilmesi gerekmektedir. ANAHTAR KELİMELER : CO ile indirgenme, NOX indirgenmesi vı