Genetic characterization of Pinus nigra subspecies pallasiana varieties, natural populations (seed stands), seed orchards and plantations
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyolojik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BURCU NAZLIER ÇENGEL
Danışman: ZEKİ KAYA
Özet:oz Pinus nigra SUBSPECIES paUasiana VARYETELERİNİN, DOĞAL POPULASYONLARININ (TOHUM MEŞCERELERİ), TOHUM BAHÇELERİNİN VE PLANTASYONLARININ GENETİK KARAKTERİZASYONU Çengel (Nazlıer) Burcu Doktora, Biyoloji Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Zeki Kaya Temmuz 2005, 115 sayfa Pinus nigra subsp. pallasiana, Türkiye'nin ekonomik açıdan önemli ve en geniş yayılışa sahip türlerinden birisidir Bu çalışmanın öncelikli amacı, doğal ve yönetilen tohum kaynaklarının genetik çeşitlilik parametrelerini belirleyerek ormancılık etkinliklerinin etkisini ortaya koymaktır, ikinci amaç ise Anadolu karaçamının Türkiye'deki 2 varyetesinin genetik yapısını ortaya koymaktır. Tohum meşcereleri, tohum bahçeleri ve ağaçlandırmalar 11 RAPD primeriyle taranmış ve 152 polimorfik DNA lokusu elde edilmiştir. Varyeteler, referans tohum kaynağı ve tohum meşcereleri 7 primerle taranmış ve 66 polimorfik DNA lokusu elde edilmiştir. Ortalama etkili allel sayısı 1.68±0.030; gözlenen heterozigotluk 0.49±0.024; beklenen heterozigotluk 0.38±0.014 ve polimorfik lokus oram %93 olarak tahmin edilmiştir. Tohum kaynağı kategorileri arasında genetik çeşitlilik parametreleri açısından anlamlı fark bulunmamıştır ancak, tohum meşceresi ve ağaçlandırma kategorilerinde gurup içi farklılıklar gözlenmiştir. Doğal meşcereler için hesaplanan ortalama Fst değeri toplam genetik çeşitliliğin % 94'ünün populasyon içinde olduğunu göstermektedir. VITüm tohum kaynağı kategorileri için Nei'nin genetik mesafe değerleri 0.03- 0.14 arasında bulunmuştur. Diğer yandan, varyeteler için hesaplanan genetik mesafe değerleri doğal tohum kaynaklarından daha yüksektir (0.07-0.19). Varyetelerin doğal tohum kaynaklarıyla kıyaslandığı dendrogramda da, varyeteler doğal meşcerelerden belirgin olarak ayrılmıştır. RAPD belirteçleriyle elde edilen sonuçlar, doğal meşcereler bazında karşılaştırılan genetik çeşitlilik parametrelerinin tohum meşcereleri, tohum bahçeleri ve plantasyonlar arasında belirgin farklılıklar olmadığını ortaya koymuştur. Ancak varyetelerin genetik ayrışmalarını kesin olarak tesbit edebilmek için yeni çalışmalar gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Pinus nigra, RAPD belirteçleri, genetik çeşitlilik, tohum meşceresi, tohum bahçesi, plantasyon, varyete. VII