Creative thinking and 'learning spaces': Prototypes in primary school design in Turkey
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: EZGİ CEMRE URAL
Danışman: Mustafa Haluk Zelef
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezin amacı, Türkiye'deki devlet ilkokulu yapılarında kullanılan tip projeleri, eğitim ve mimarlık disiplinin birleşiminde yeni bir paradigma oluşturan yaratıcı öğrenme mekanları perspektifinden incelemektir. Pek çok araştırma mekânsal özelliklerin mekânın içinde gelişen programla birlikte kullanıcının bilişsel ve sosyal gelişiminde etkili olduğunu işaret eder. Bununla birlikte insan gelişiminin en etkin olduğu dönemin çocukluk dönemi olduğu ele alındığında, çocuklukta kullanılan mekanlar bilişsel gelişim ve yaratıcı düşüncenin gelişiminde önemli rol oynar. Çocukluk döneminde kullanılan mekanlar düşünüldüğünde eğitim yapıları, bir çocuğun ailesinden bağımsız olarak bulunduğu ilk sosyal ortam olarak ve çocukluk döneminde günün büyük bölümünün geçirildiği mekanlar olarak ön plana çıkar. Çocukların öğrenim ve gelişim süreci, eğitim mekanının sahip olduğu özellikler tarafından sınırlandırılabilir veya desteklenebilir. Dolayısıyla okullar; çocukların hayal güçleri ve kendi beklentileri doğrultusunda tecrübe ettikleri, bağımsız bir birey olarak sosyalleşebileceği ve özgürleşebileceği ortam oluşturma konusunda kritik bir öneme sahiptir. Bu noktada, yaratıcı ve özgür düşüncenin, bilişsel gelişimin en açık olduğu dönem olarak çocukluk döneminde; okul ortamının fiziksel niteliklerinin öğrenciler üzerindeki etkisinin araştırılması, nesillerin gelişimi ve toplumların dönüşümü için önem arz etmektedir. Bu araştırmanın çerçevesi ilkokul yapıları ile sınırlandırılmıştır çünkü ilkokul dönemi (6-10 yaş) yaratıcı düşünme becerisinin gelişime en açık olduğu zamandır. Bu doğrultuda, öncelikle kavramsal bir altyapı oluşturulmuş, ardından literatürdeki eğitim yapıları kavramının 'öğrenim mekanları' olarak değişimi incelenmiştir. Kavramsal altyapı ve incelenen çeşitli örnekler üzerinden yaratıcı öğrenme mekanlarının birbirlerinden oldukça farklılık gösterebileceği fakat esneklik, öğrenci merkezcilik, estetik ve multidisipliner çalışma gibi ortak prensiplerle tasarıma benzer bir yön verdikleri çıkarılmıştır. Tezin ilerleyen bölümlerinde ise, Türkiye'deki devlet ilkokulları prototip projeleri, tezin ana tartışma konusu olan yaratıcı öğrenme mekanları perspektifinden değerlendirilmek üzere örneklem alanı olarak seçilmiştir. Yapılan araştırma sonuçlarına göre, yaratıcı öğrenme mekanlarının temel ölçütlerinin Türkiye'deki devlet ilkokulu tip projelerinde yeterince yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Fakat okul mekânı çocukların bilişsel, sosyal, duygusal dünyalarında izler bırakır ve bu izlerin yansımaları toplum ölçeğinde gözlemlenir. Bu nedenle Türkiye'deki öğrenim alanları ve tasarımları gerekli önemi kazanmalıdır. Tez boyunca toplanan tüm verilerin sonucunda, Türkiye'deki ilkokul yapılarının bu vizyonla yeniden projelendirilmesinin gerekliliği çıkarılmıştır. Ancak toplumdaki bireylerin değişen dünyada aktif katılımcı olabilmesi için, Türkiye'deki ilkokul yapılarının yaratıcı öğrenme alanı ilkeleri açısından yeniden tasarlanması gereklidir.