Existing situation in Ankara water distribution system in terms of total trihalomethanes and organic matter
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1999
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BURCU TOKMAK
Danışman: ÜLKÜ YETİŞ
Özet:oz ANKARA İÇME SUYU ŞEBEKESİNİN TOPLAM TRİHALOMETAN VE ORGANİK MADDE AÇISINDAN İZLENMESİ TOKMAK, Burcu Yüksek Lisans Tezi, Çevre Mühendisliği Bölümü Tez Danışmanı: Prof. Dr. Ülkü Yetiş Eylül 1999, 100 sayfa Su arıtımında karşılaşılan pek çok problem, ham sudaki organik bileşiklerden kaynaklanmaktadır. Su arıtma endüstrisinin amaçlarında birisi, tüketiciye patojen mikroorganizmalardan arınmış su temin etmektir. Bu amaçla, dezenfeksiyon işlemi için pek çok arıtma tesisinde klor kullanılır. 1970'lerden bu yana yapılan çalışmalarda, dezenfektan olarak kullanılan klorun su arıtma tesislerinde ve su dağıtım şebekelerinde bulunan hümik maddeler ile tepkimeye girerek "dezenfesiyon yan ürünü" (DBP) olarak adlandırılan klorlu organik bileşikler oluşturduğu rapor edilmiştir. Bu yan ürünler arasında trihalometan (THM)'lar en önemlileridir. THM'lar kanserojen olup potansiyel sağlık riski taşımaktadırlar. Bu nedenle, bu bileşikler Amerika Çevre Koruma Örgütü (USEPA)'nün "Ulusal İçme Suyu Yönetmeliği"nde sınırlandırılması gereken maddeler olarak yer almaktadırlar. Buna karşın, Türkiye'de THM'ları kısıtlayıcı veya kontrol ediciherhangi bir yönetmelik bulunmamaktadır. Bu çalışmada, Ankara su dağıtım şebekesindeki toplam THM ve organik madde miktarları belirlenmiştir. Ankara'nın 24 ayrı semtinden alınan çeşme suyu örnekleri beş ay boyunca, toplam THM ve uçurulamayan organik karbon (NPOC) seviyelerinin belirlenmesi amacıyla analiz edilmiştir. Bunun yaraşıra, çeşme suyundaki THM ve organik maddelerin günlük değişimleri de incelenmiştir. Ayrıca, İvedik Arıtma Tesisi'nin THM ve organik madde arıtmadaki verimliliğini kontrol etmek amacı ile tesisin altı ayn noktasından örnekler alınmıştır. Tesisteki doğal organik madde arıtma veriminin Mayıs 1999 itibarı ile, PACI ve alum koagulantlan için sırası ile %12 ve %20 olduğu tespit edilmiş olup, Dezenfektan/Dezenfeksiyon Yan Ürünleri (D/DBP) yönetmeliğini sağlamadığı belirlenmiştir. Bu nedenle, tesiste uygulanan konvansiyonel kuagülasyon prosesine alternatif olarak ileri kuagülasyon işleminin uygulanabilirliğini araştırmak amacıyla bir dizi deney yapılmıştır. Deney sonuçlarına göre, optimum alum dozu 80 mg/L (AI2O3 olarak) bulunmuş olup, pH 5-6 aralığında çalışıldığında, bulanıklık, NPOC ve UV (A) parametrelerinin sırası ile 1 NTU, 1,5 mg/1 ve 0,035 değerlerine kadar giderildiği gözlenmiştir. Beş aylık araştırmada, izlenen pek çok semtte THM konsantrayonlarının belirlenen sınır değerlerinin altında olduğu gözlenmiştir. Ancak, THM'lann Mart ve Nisan aylarında Dikmen, Haziran ayında ise Konutkent, Elvankent ve İncirli'de, EPA'nin "1. Kademe" limiti olan 80 ug/L değerinin üzerinde oldukları tespit edilmiştir. Dağıtım şebekesindeki THM seviyelerinde İvedik Arıtma Tesisi çıkışına kıyasla bir artış gözlenmiştir. Buna rağmen, THM ve NPOC seviyelerinde ne birbirini takip eden aylarda ne de günlük ölçümlerde genel bir artış ya da azalış eğilimi gözlenmemiştir. Anahtar Kelimeler: Doğal Organik Madde, Trihalometan, İleri Kuagülasyon, NPOC, UV (A), Alum, PACI vı