The Role of the Physical Environment in Supporting Children's Place Use: A Comparative Analysis from the Neighborhoods and Parks of Ankara

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Şehir Ve Bölge Planlama Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: Senanur Yaman

Danışman: Yücel Can Severcan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, kentsel kamusal alanlar ile çocukların mekân kullanımı arasındaki ilişkiyi incelemekte; mekânsal özelliklerin çocukların aktivitelerini, kalış sürelerini ve etkileşimlerini nasıl etkilediğine odaklanmaktadır. Çevre psikolojisi ve çocuk coğrafyaları alanındaki kuramsal yaklaşımlara dayanarak, mekân; sosyal ve zamansal boyutlarla şekillenen yaşanmış, deneyimsel bir olgu olarak kavramsallaştırılmaktadır. Ankara'dan seçilen sekiz mahallenin mezo ölçekte arazi kullanım çeşitliliği ve yeşil alan endeksinin hesaplanması sonrasında, veri toplama süreci, ilkbahar mevsiminde seçilen mahallelerde yaşayan 9-14 yaş arası çocuklarla (n=656) yapılan aktivite günlüğü çalışmalarıyla başlamıştır. Bu günlüklerden ve çocukların katıldıkları katılımcı harita çalışmalarından elde edilen bulgular temelinde, seçilen mahallelerden dört park belirlenmiştir. Seçilen dört parkta davranış haritalama yöntemi kullanılarak çocukların bulundukları yer, etkinlik türü ve etkileşim süreleri ilkbahar mevsiminde kaydedilmiş; bu sayede nicel ve nitel karşılaştırmalar yapılabilmiştir. Bulgular, mekânsal tasarım, zemin türleri, oyun ekipmanlarının dağılımı ve konut ve ticari alanlara yakınlığın, çocuk kullanımının yoğunluğunu ve çeşitliliğini etkileyebileceğini ortaya koymaktadır. Çeşitli oyun alanlarına sahip ve çevredeki konutlarla net bağlantıları olan parklar, daha uzun süreli kalışları ve daha çeşitli sosyal etkileşimleri desteklemiştir. Çalışma, mekânsal özelliklerin kamusal alanların kapsayıcılığını ve canlılığını nasıl artırabileceğini göstererek çocuk dostu kentsel tasarım araştırmalarına katkı sağlamakta ve çocukların bağımsız hareketliliğini, oyun fırsatlarını geliştirmeyi amaçlayan şehir plancıları ve kentsel tasarımcılara hem mezo ölçekte hem de mikro ölçekte öneriler sunmaktadır.