CLIMATE CO-BENEFITS OF URBAN REGENERATION: AN ANALYSIS OF THREE CASE STUDIES IN ANKARA

ESİN DUYGU DÖNER

CLIMATE CO-BENEFITS OF URBAN REGENERATION: AN ANALYSIS OF THREE CASE STUDIES IN ANKARA

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ESİN DUYGU DÖNER

Danışman: Osman Balaban

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

21. yüzyılın en önemli küresel krizlerinden biri olan iklim değişikliği hem sebep hem de sonuç ilişkileri açısından kentleri etkilemektedir. Dünya nüfusunun büyük bir bölümünün kentlerde yaşaması nedeniyle yoğun kentsel yapılaşma, yüksek enerji ve kaynak tüketimi, ulaşım ve altyapı sistemleri iklim değişikliğine katkıda bulunmakta ve iklim değişikliğinden etkilenen alanların başında gelmektedir. Bu nedenle kentlerin rolü, iklim değişikliğini azaltan ve uyum sağlayan hedefleri bütüncül olarak ele almaktır. Bu bağlamda, iklim eş-faydaları yaklaşımı, kentlerde eş zamanlı iklim krizlerine uyum ve sera gazı emisyonlarının azaltımı stratejilerini ve bu stratejilerin birbirini destekleyici etkiler yaratmasını sağlamaktadır. Ancak küresel literatürde, bu iki stratejinin çoğunlukla ayrı ele alındığı, eş-fayda yaklaşımının yeterince hayata geçirilmediği görülmektedir. Özellikle, Türkiye'deki kentsel dönüşüm uygulamaları inşaat sektörüne dayalı ekonomik kalkınma anlayışıyla yürütülmekte ve sürdürülebilirlik ve çevresel hedeflerden uzak kalmaktadır. Bu çalışma, söz konusu boşluğu doldurmak amacıyla dönüşüm projelerinin iklim eş-fayda üretme kapasitesini farklı mekânsal ölçeklerde, çeşitlenen uygulamalarla değerlendirmekte ve bu yaklaşımı kuramsal, yöntemsel ve uygulamalı bir çerçeveye oturmayı hedeflemektedir. Çalışmada, 2000 sonrası hızlanan kentsel dönüşüm pratiklerinden örneklem seçilmiş; bu projeler üzerinden eş-fayda potansiyelleri analiz edilerek doğrudan ve dolaylı iklim faydaları değerlendirilmiştir. Böylece, eş-fayda odaklı müdahale türleri için gösterge setleri ve değerlendirme araçları önerilmektedir. Sonuç olarak çalışma, iklim eş fayda konsepti üzerinden Türkiye'nin kentsel dönüşüm pratiklerini yeniden düşünmeyi ve farklı ölçeklerdeki mekânsal müdahaleleri iklim politikalarıyla bütünleştirme hedeflerine katkı sağlayacak kuramsal ve uygulamaya dönük öneriler sunmayı amaçlamaktadır. Bu yönüyle tez, gelişmekte olan ülkelerdeki kentsel iklim politikaları literatürüne teorik, yöntemsel ve pratik düzeyde önemli bir katkı sunmaktadır.