Neural mechanisms underlying joint action
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Enformatik Enstitüsü, Bilişsel Bilimler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: KEREM ALP USAL
Danışman: Murat Perit Çakır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ortak dikkat oluşturma ve ortak hareket yapma kabiliyeti sosyal hayat için çok önemlidir ve bu nedenle insan bilişinin mühim özellikleri arasındadır. Günlük hayat içinde insanların yaygın olarak bir hareketi birlikte yapmaları gerekir, birlikte yapılan bu harekete ortak hareket denmektedir. Bireysel harekete kıyasla ortak hareket fazladan çaba gerektirir; örneğin zihinsel temsillerin paylaşımı, koordinasyon, ortağın hareketini tahmin etme, kenetlenme ve algı-hareket eşleme yapılır. Ortak hareketin yapısı, yani işbirliği veya rekabet şeklinde olması, katılımcıların performansını etkilemektedir. Bireyler arasında ortak hareket esnasında kullanılan bilişsel mekanizmalar hala araştırılmaktadır. Bu çalışmada sosyal bir durum esnasında sinirsel aktivasyondaki değişimler "hyperscanning" yani hipertarama denilen yöntemle incelenmiştir ve bunun için katılımcılar aynı görevi önce yalnız yapıp sonra bir ikili olarak hareket ederlerken fonksiyonel yakın kızılötesi spektroskopi (fNIRS) ve elektroensefalografi (EEG) ile kayıt alınmıştır. Altmış iki katılımcı otuz bir adet ikili halinde n-geri görevinin ikili versiyonu ile test edilmiştir. Bulgular genel olarak prefrontal kortekse yaygın biçimde n-geri seviyesi ile tepki süreleri, kalp atış hızı ve oksijenasyon değişimi arasında pozitif bir korelasyon olduğunu, görevde doğruluk ve kalp hızı değişkenliğinin ise azaldığını göstermiştir. Sosyal varlığın etkisinin genel olarak görev zorluğu etkisinden daha küçük olduğu ve sosyal durum sırasında daha düşük bir zihinsel iş yükü oluşturduğu görülmüştür. Katılımcıların beyinler arası bağlantısının görev zorluğuna göre değişkenlik gösterdiği gözlenmiştir.