THE PLATFORMIZATION OF SKILLED LABOUR: YOUNG ARCHITECTS ON DIGITAL LABOUR PLATFORMS IN TURKEY
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: NAZ ÇETİN
Danışman: Asuman Göksel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tez, Türkiye'deki genç mimarların geleneksel ofis temelli istihdamdan çevrimiçi dijital emek platformlarına geçişinin, çalışma pratiklerini ve emek koşullarını nasıl yeniden şekillendirdiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu geçişi yakalayabilmek için çalışma, Türkiye'de görece yakın zamanda platform temelli çalışmaya yönelmeye başlayan bir meslek grubu olarak genç mimarlara odaklanmaktadır. Çoğu platform çalışması düşük vasıflı "gig" işlerine odaklanırken, bu tez nitelikli emeğin, özellikle de mimarların, dinamiklerini ve koşullarını ön plana çıkarmaktadır. Araştırmayı Türkiye bağlamına yerleştirerek, gelişmekte olan bir ülkede genç profesyonellerin platform temelli çalışmaya geçişi nasıl deneyimlediğini anlamaya da katkıda bulunmaktadır. Bu tez, araştırma sorusunu yanıtlarken kavramsal bir arka plan sunmak amacıyla birden fazla literatürü incelemektedir. Platform çalışmaları literatürünün yanı sıra, mimarlığın yaratıcı bir meslek olarak sınıflandırılması nedeniyle yaratıcı emek literatürü de değerlendirilmiştir. Çalışma, platformlaşmanın kapitalizmin daha geniş seyrinde, nitelikli ve yaratıcı işin koşullarında güvencesizliği derinleştiren bir şekilde, emek ve çalışma süreçlerinin yeniden yapılandırılmasında yeni bir aşamayı temsil ettiğini göstermektedir. Geçişin etkilerini anlamak için, Temmuz 2025'te genç mimarlarla 21 yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir. Görüşmelere dayanan ampirik bulgular aracılığıyla bu çalışma, Türkiye'deki genç mimarların iş deneyimlerinde yaşanan dönüşümlerin/geçişlerin farklı boyutlarını—istihdam statüsü, enformellik, serbest çalışmanın bir çalışma biçimi olarak benimsenmesi ve platformlar altında yaratıcı emek—ortaya koymayı amaçlamaktadır. Genel olarak çalışma, platformlaşmanın mevcut güvencesiz koşulları derinleştirdiğini, mimarlık pratiğini metalaştırıp parçalayarak profesyonel becerilerin kaybına yol açtığını göstermektedir.