Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1994
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Aydan Turanlı
Danışman: AHMET İNAM
Özet:oz GEÇ WITTGENSTEIN'DA KURAL-BA?EMLI PRATİKLERDE "DE?İŞİM»' TURANLI, Aydan Doktora Tezi, Felsefe Anabilim Dalı Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Ahmet İnam Eylül, 1994, 155 sayfa Bu tezde geç Wittgenstein'm dûnya-görûşü yeniden kurularak onun görüşünün dilde sürekli değişim ve açık-uçluluğa imkan tanıdığı gösterilmiştir. Geç Wittgenstein' da dili mümkün kılan tabakaların olduğu ileri sürülmüştür. En derinde ki katman temel önermelerdir, ikinci katmam gramer önermeleri oluştururlar, dil-oyunları bu tabakaların oluşturduğu çerçeve içinde oynanırlar. Bunların hepsi organik yapılardır ve değişmez olan katman yoktur. Temel önermeler gramer önermeleri ile birlikte sert kuralları temsil ederler. Bilim, sanat, din gibi etkinlikler içine giren dil-oyunlarının örtük kuralları bir yandan, trafik kuralları, ahlak kuralları, görgü kuralları gibi sosyal yaşamı düzenleyen kurallar diğer yandan yumuşak kuralları oluştururlar. Gerekli veyeterli koşullarla tanımlanabilen kavramların sert kavramlar, aile benzerliği ilişkisi içinde olan kavramların da yumuşak kavramlar olduğu ileri sürülmüştür. Temel önermeler Wittgenstein'm Kesinlik Üzerine adlı kitabında örneğini verdiği "îki elim vardır," "Ben bir insanım," "Tüm hayatımızı dünya üzerinde geçiriyoruz" gibi önermelerdir. Gramer önermeleri "2+2=4" gibi matematik önermeleri "a=a" gibi mantık önermeleri ve "Kırmızımsı-yeşil olmaz" gibi önermeleri kapsar. Bu noktada temel önermelerle ilgili uzlaşırrun örtük bir uzlaşım olduğu ileri sürülürken gramer önermeleri ile ilgili uzlaşırrun kontrat imzalamaya benzer resmi bir uzlaşım olduğu ileri sürülür. Bu ikili uzlaşırrun dil için bir çerçeve oluşturduğu iddia edilir. İnsanda ki değişimi açıklamakta nedensel-mekanistik modellerin yetersiz kaldığı ileri sürülür. İnsanlar bir anlamda nedensel olarak belirlenmişlerse de gene de doğal eğilimlerimizin pratik içinde biçimlendiği, bu anlamda da, insan anlamasının işlevsel yanının dikkate alınması gerektiği iddia edilir. Kültürler arasında ki benzerlik yanlızca bizim kalıtsal yapımızdan kaynaklanmamaktadır kültürlerin problemlerinin, ilgi alanlarının ve ihtiyaçlarının benzerliğinden ve bu problemlere yaklaşım biçiminin benzerliğinden kaynaklanmaktadır yani benzerlikler daha çok dünyevi pratiklerin benzerliğinden dolayıdır. Dildeki değişimi belirleyen faktörlerin doğa, insan doğası ve kültür olduğu sonucuna varılır. Olasılıklar sadece doğada yoktur, insan doğasında ve kültürde de gerçekleştirilecek gizilgüçler saklıdır.VI Anahtar Sözcükten Tabakalar, Yumuşak Kurallar, Sert Kurallar, Yumuşak Kavramlar, Sert Kavramlar, Değişim, Kural-Bağımh Pratikler, Yaşam Biçimi, Dil-Oyunlan, Temel Önermeler, Kültürel Dil-Oyunları, Anlama, Görüş- Değişimi. Bilim Dalı Sayısal Kodu: 209.02.01