THE ELABORATION OF THE CATEGORY OF THE SUBJECT: AN ENCOUNTER BETWEEN ALTHUSSER AND EARLY BADIOU

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: DENİZ GÜRSOY

Danışman: Reşide Ömür Birler

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, Marksizm ve psikanaliz kesişiminde özne kategorisini ele almaktadır. Althusser'in nedensellik, belirlenim ve bilim alanlarındaki kuramsal yeniliklerinden yola çıkarak, teorik artikülasyonun bakış açısı ile özne kategorisi arasındaki gerilim incelenmektedir. Althusser'in bilimi tanımlama biçimi bağlamında söylem ve nesnenin birliği üzerinde yoğunlaşarak, psikanalizin istisnai nesnesi, "interpelasyon" kavramının psikanalitik eleştirisi ve uygulamasıyla karşılaştırmalı olarak tartışılmaktadır. Marksizm ve psikanalizin kesişimi, psikanalitik mantığın meta- uygulanabilirliği, yani imleyenin mantığı bağlamında ele alınmaya devam etmektedir. Badiou'nün, psikanalitik mantığa yönelik eleştirisine vurgu yapılarak, "Özne Teorisi" eseri öncesi ara dönemdeki politik ve felsefi çalışmaları, diyalektik, çelişki ve ideoloji bağlamında analiz edilmektedir. Hegelci diyalektiğin "Bir" ve "İki" kavramları çerçevesinde tartışılması, özne kategorisinin açıklanmasını sağlamaktadır; burada Badiou'nun Lacan'ı Hegel ile ilişkilendirme biçimi ve diyalektiğe ilişkin eleştirisi vurgulanmaktadır. Tezin sonucu, yapısal ve tarihsel çelişkilerin ilgili özne kavramlarıyla ilişkilendirilmesiyle kurulmakta; Marksizm ve psikanalizin kesişimi tarih, Lacancı gerçek, materyalizm ve teori-pratik ilişkisi bağlamında ele alınmaktadır.