SPATIAL PANEL DATA ANALYSES ON THE EFFECTS OF CLIMATE CHANGE ON WHEAT PRODUCTION IN TÜRKİYE
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, İstatistik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ŞERİFE SELCAN YÜKÇÜ
Danışman: Fulya Gökalp Yavuz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İklim değişikliği uzun yıllardır dünyadaki yaşamı tehdit ediyor. Son yıllarda etkileri hissedilebilir bir hal aldı. Bu nedenle de iklim değişikliği üzerine yapılan çalışmalar yaygınlaştı. Etkileri hemen hemen her alanda doğrudan ya da dolaylı gözlemlenebiliyor. Bu alanlardan biri de tarım. İklim değişikliğinin tarıma etkisi üzerine dünyada ve Türkiye'de birçok çalışma yapıldı ancak bu çalışmalar, Türkiye için etkileri belli bir tarım ürünü özelinde şehir bazında incelememekteler. Bu nedenle bu çalışmada Türkiye'de en yaygın üretilen tarım ürünlerinden biri olan buğdayın iklim değişikliğinden nasıl etkilendiğini şehir bazında açıklamayı amaçladık. Bunun için şehir bazında bir veri seti kullanıldı. Veri seti 2004 yılından 2020 yılına kadar olan yıllık buğday verimini, sıcaklık ve yağış ile ilişkili iklim verilerini ve kişi başına gayri safi yurt içi hasıla verisini içermektedir. Verinin panel yapısı ve mekânsal korelasyonları nedeniyle mekânsal panel modelleri olan mekânsal hata modeli, mekânsal Durbin modeli ve mekânsal gecikme modeli kullanıldı. Verideki mekânsal durağansızlık nedeniyle bu modellere ek olarak coğrafi ağırlıklı regresyon modeli kullanıldı. Çalışmanın sonuçlarına göre, mekânsal panel modeller yükselen sıcaklık değerlerinin ve azalan yağış miktarının Türkiye'de buğday verimini negatif yönde etkilemediğini gösteriyor. Diğer yandan, coğrafi ağırlıklı regresyon modeli sıcaklık ve yağış miktarındaki bu değişikliklerin buğday verimi üzerindeki etkisinin bazı iller için pozitif bazı iller için ise negatif olduğunu gösteriyor.