DEVELOPING A BIM-BASED SMART ASSESSMENT FRAMEWORK FOR THE CIRCULARITY OF RELOCATABLE MODULAR BUILDINGS
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: DAMLANUR İLİPINAR
Danışman: Mehmet Koray Pekeriçli
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde inşaat sektörünün en kritik sorunlar arasında kaynak kullanımındaki verimsizlik, sürdürülebilir uygulamaların yetersizliği ve inşaat-yıkım süreçlerinden kaynaklanan çevresel etkiler öne çıkmaktadır. Bu bağlamda modüler yapılar; hafiflik, maliyet avantajı, tasarım esnekliği, hızlı kurulum ve yeniden kullanılabilirlik gibi özellikleriyle sektör dönüşümünde önemli bir çözüm alanı sunmaktadır. Özellikle modüler yapıların yeniden kullanımı, inşaat atıklarını azaltma ve sürdürülebilir uygulamaları teşvik etme potansiyeliyle çevresel sorunlara etkili bir yanıt oluşturmaktadır. Ancak, ikinci el modüler yapıların yeniden kullanımında veri eksikliği, erişilebilirlik sorunları ve güvenilir bilgilere ulaşma güçlükleri önemli bir boşluk oluşturmaktadır. Bu çalışma, taşınabilir modüler binaların yeniden kullanılabilirliği için otomatik bir değerlendirme ve seçim sistemi geliştirmeyi amaçlamaktadır. Sistem, müşteri tercihlerini dikkate alarak modüler bina seçeneklerini değerlendirmekte ve web tabanlı bir platform aracılığıyla kullanıcıya erişim sağlamaktadır. Çalışma kapsamında 30 adet modüler bina BIM ortamında modellenmiş, hizmet ömrü, maliyet, çevresel etkiler, kullanım geçmişi ve konum gibi veriler BIM tabanlı dijital bina pasaportunda tanımlanmıştır. Ayrıca çoklu yaşam döngüsü analizleri gerçekleştirilmiş ve nakliyeden kaynaklanan karbon emisyonları karbon bütçesi formülasyonuna dahil edilmiştir. Döngüsellik değerlendirmesi için ISO 59020:2024 standardına uygun olarak dört temel kriter belirlenmiştir: ekolojik etki, ekonomik değer, enerji verimliliği ve yeniden kullanılabilirlik. BIM ve LCA verileri üzerinden elde edilen veriler ile sayısal değerleri belirlenen bu kriterler, müşteri önceliklerine göre ağırlıklandırılarak Çok Kriterli Karar Verme yöntemiyle, CoCoSo algoritması kullanılarak analiz edilmiştir. Geliştirilen sistem, kullanıcı odaklı seçim yaparak işlevsel yaşam döngüsünü uzatmayı ve atık üretimini azaltarak çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu kapsamda çalışma, sektörde veri temelli yeniden kullanım süreçlerine katkı sağlayarak döngüsel inşaat uygulamalarını destekleyen yenilikçi bir dijital değerlendirme yaklaşımı sunmaktadır.