EXPLAINABILITY OF GENERATIVE AI FOR ARCHITECTURE: INVESTIGATING THE ALIGNMENT WITH DESIGN INTENTIONS

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MUSTAFA SİNA KARAOĞLU

Danışman: Arzu Sorguç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Üretken yapay zeka (YZ), bilgisayarlı tasarım araçlarını sadece tasarım nesnesinin temsiline yardımcı olan araçlardan, tasarıma yön veren iş birlikçilere dönüştürme potansiyeline sahiptir. Ancak, üretken yapay zekanın 'kapalı kutu' yapısı, kullanıcıların bu sistemleri anlamasını ve tasarım amaçlarıyla uyumlu olup olmadığını belirlemesini zorlaştırmaktadır. Bu da, YZ'nin mimarideki kullanımını kısıtlamaktadır. Bu çalışmada, bahsedilen sorun, metinden imaj üreten bir YZ'nin özelleştirilmesi ve incelenmesi ile ele alınmıştır. Hazır modellerden farklı olarak bu model, seçilmiş ve yapılandırılmış mimari veriyle eğitildiğinden kontrollü imaj üretimine ve sistematik değerlendirmeye olanak tanımaktadır. Model bir 'Stable Diffusion' modelinin, 85.000 mimari fotoğraf ve bunlarla ilişkili mimari tasarım kavramlarını temsil eden yapılandırılmış metin etiketleri eşliğinde tekrar eğitilmesi ile oluşturulmuştur. Bu etiketler, mimari proje açıklamalarından, yapay sinir ağlarına dayanan bir konu modellemesi tekniği ile çıkarılmıştır. Bu model, mimari tasarım senaryoları ile test edilerek, mimari tasarım amaçlarıyla uyumu incelenmiştir.