Synthesis of 3-azabicyclo(3.3.0)octane framework
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Kimya Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: HÜSNÜ ÜMİT KANIŞKAN
Danışman: ÖZDEMİR DOĞAN
Özet:öz 3-AZABİSİKLO[3.3.0]OKTAN İSKELET YAPISININ SENTEZİ KANIŞKAN, H. ÜMİT Yüksek Lisans, Kimya Bölümü Tez yöneticisi: Yrd. Doç. Dr. Özdemir Doğan Ağustos 2001, 71 sayfa Bisiklik pirolidin türevleri birçok alkaloidin yapısında bulunan ve çeşitli fizyolojik özellikler gösteren maddelerdir. Biyolojik aktiviteye sahip 3- azabisiklik[3.3.0]oktan halkası içeren alkaloidler literatürde sadece sentetik olarak elde edilmiş bir kaç maddenin yapısında bulunmaktadır. Biyolojik aktivite gösterme olasılığı yüksek 3-azabisiklik[3.3.0]oktan iskeletine sahip bisiklik pirolidin türevi literatürden farklı bir yöntem izlenerek sentezlendi. Bisiklo[2.2.1]hept-5-en-2-karbonitril (81) ısısal Diels- Aider tepkimesi ile endo-exo karışımı olarak sentezlendi. Nitril 81 indirgenerek bisiklo[2.2.1]hept-5-en- 2-yl-metilamin (76b)'ye daha sonra da TsCl ile tosilat, N-bisiklo[2.2.1]hept-5-en-2-yl-metil-4-metilbenzene sulfonamid (76c)'ye dönüştürüldü. Amine 76c m- kloroperbenzoik asit ile tepkimeye sokularak 4(toluen-4-sulfonil)-4-aza- trisiklo[4.2.1.03,7]nonan-2-ol (84) elde edildi. Alkol 84 daha sonra dipyridiniumcromat komleksi ile yükseltgenerek 4(toluen-4-sulfonil)-4-aza- trisiklo[4.2.1.03,7]nonan-2-on (88) sentezlendi. Keton 88'in Baeyer-Villiger yükseltgenme tepkimesi ile elde edilen 5-(toluen-4-sulfonil)-3-oxa-5-aza- trisiklo[5.2.1.04'8]decan-2-on (89) indirgenerek istenilen bisiklik amindiol, 2- hydroxy-3-(toluene4-sulfonyl)-7-hydroxymethyl-3-azabicyclo[3.3.0]octane (72) oluştu. Kısaca 3-azabisiklo[3.3.0]oktan iskelet yapısının sentezi için zor olmayan ve kolay uygulanabilen bir yöntem geliştirildi. Anahtar kelimeler: Bisiklik pirolidin türevleri, alkaloidler, 3-azabisiklik[3.3.0]oktan, Diels-Alder tepkimesi, epoksitleme, Baeyer-Villiger yükseltgenmesi. vı