Gendering of products: In industrial design

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Endüstriyel Tasarım Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2003

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: AKANAY AKATA

Danışman: GÜLAY FATMA HASDOĞAN

Özet:

Bu çalışma endüstriyel tasarım eylemiyle endüstriyel olarak üretilen ürünlere nasıl cinsiyet kazandırıldığını inceler. Çalışma öncelikle kadına ve erkeğe atanmış kalıplaşmış sosyal ve kültürel rolleri incelemek için, cinsiyetin anlamı, cinsiyet ile ilgili teoriler ve cinsiyetin kalıplaşmış örneklemelerini açıklayan literatür taraması ile başmalaktadır. Literatür taraması devam ettirilerek cinsiyetin ürünleri sahiplenme eylemi üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Cinsiyet ile ilgili kalıpların tasarım eylemi üzerinde olabilecek etkisi literatür taraması yoluyla sorgulanmıştır. Literatür taramasının bulguları doğrultusunda bilgileri kategorize ederek işleme teorisi, ürünlere hem cinsiyet kazandırmak hem de varolan cinsiyet faktörlerini açıklamak için uygun bir araç olarak bulunmuştur. Kategorizasyon metodolojisinin uygulanabilirliğini test etmek için, endüstriyel tasarımcılar ve endüstri ürünleri tasarımı öğrencilerinin katıldığı bir araştırma hazırlanmıştır. Bu araştırmada öğrencilerden cinsiyet özellikleri vurgulanmış ürünler tasarlamaları istenmiş, profesyonel tasarımcılardan ise tasarımların kazandırılan cinsiyetlere göre puanlanması istenmiştir. Profesyonel tasarımcıların ve tasarım öğrencilerinin katıldığı bu çalışma, bireyler için kullandığımız cinsiyet özelliklerini oluşturmamıza yarayan kalıplaşmış zihinsel resimlerin ürün tasarımında da istemsiz olarak kullanıldığı ortaya koyulmuştur. Anahtar kelimeler: Ürün tasarımı, ürün formu, cinsiyet kalıpları, cinsiyet kazandırlmış ürünler, kategorizasyon.