The effect of road safety advertisements on speeding behavior over time: A simulator study

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ÖZGÜN ÖZKAN

Danışman: TÜRKER ÖZKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Trafikte ölüm ve yaralanmaları engellemek adına alınacak tedbirler trafik güvenliği açısından önem teşkil etmektedir. Trafik güvenliği söz konusu olduğunda ise, insan hatası kavramı önemlidir. Bu yüzden çeşitli organizasyonlar ve karar vericiler çeşitli yöntemlerle riskli sürücü davranışlarının önüne geçmeye çalışmaktadırlar. Farkındalık ve davranış değişikliği yaratmak adına en sık kullanılan yöntemlerden biri de trafik güvenliği ile ilgili videolardır. Bu çalışma, yolda yapılan en tehlikeli ihlallerden biri olan hız yapma davranışına odaklanmaktadır. Araştırmanın amacı, farklı içeriklere sahip (korku, üzücü duygu ve olgusal bilgiler) hız karşıtı reklamların genç sürücülerin hız yapma davranışı üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışmaya 18 ile 26 yaş (Ort. = 22.81, SS = 1.80) arasında toplam 124 sürücü (84 erkek, 40 kadın) katılmıştır. Katılımcılar, demografik form ve Sürücü Davranışları Ölçeği'nden oluşan bir anket formunu doldurup simülatör senaryosu sürmüşlerdir. Videoların kısa ve uzun süreli etkilerini gözlemlemek amacıyla ölçümler temel düzey ve manipülasyondan sonraki iki takip seviyesi olmak üzere üç kez alınmıştır. Bulgular, sürücülerin ortalama hızlarının videoyu izledikten hemen sonra düştüğü ve iki hafta sonraki ölçümlerde en yüksek seviyeye ulaştığı genel bir örüntüyü ortaya çıkarmıştır. Bunun tersine sürücüler, manipülasyondan hemen sonra temel ölçümlerine göre daha sık hız ihlalleri bildirmişlerdir. Elde edilen sonuçlar ilgili literatür bağlamında tartışılmıştır. Sosyal medya kampanyaları tutum ve davranış üzerinde etkili olabileceğinden, sonuçlar trafik güvenliği hakkında daha etkili farkındalık videoları oluşturmaya yardımcı olabilir.