Constructing culturally appropriate childhood aggression theory in early childhood through situational analysis in Turkish context: A grounded theory
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, OKUL ÖNCESİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: SÜMEYRA ERYİĞİT
Danışman: Refika Olgan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Saldırganlık, değişime dirençli, uzun vadeli olumsuz sonuçlar doğuran kalıcı bir problem davranıştır. Kültür, saldırganlığın şekillenmesinde önemli bir rol oynar. Mevcut literatürde erken çocukluk dönemindeki saldırganlığa dair genel bir bakış sunulsa da, bu çalışmaların büyük kısmı Amerika ve Avrupa merkezlidir. Oysa Türkiye, Batılı ülkelerden farklı bir kültürel yapıya sahiptir ve bu durum, yerel bağlamda kuramsal geliştirmelere duyulan ihtiyacı ortaya koymaktadır. Bu çalışma, erken çocukluk dönemine özgü saldırganlık davranışına kültürel açıdan duyarlı ve bütüncül bir kuram geliştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, grounded theory (gömülü teori) deseniyle yürütülmüş ve iki aşamadan oluşmuştur. Birinci çalışmada, saldırganlığın tanımlanması ve özelliklerinin belirlenmesi yoluyla ana çalışmanın örneklem süreci şekillendirilmiştir. Bu aşamada psikolog, psikiyatrist, çocuk gelişimi uzmanı, okul öncesi öğretmeni ve PDR uzmanı olmak üzere 18 uzmandan veri toplanmıştır. İkinci çalışmada, Ankara'daki 60–72 aylık öğretmenleri ve ebeveynleriyle görüşmeler yapılmıştır ve çocuk gözlemi gerçekleşmiştir. Teorik örnekleme ile ulaşılan katılımcılar; 12 baba, 12 anne, 17 öğretmen ve 5 çocuktan oluşmuştur. Veri toplamada yarı yapılandırılmış görüşmeler, gözlem formları ve alan notları kullanılmıştır. Güvenirliği sağlamak amacıyla denetim izi, kalın betimleme, yansıtıcı günlük, not alma, veri çeşitlemesi, akran incelemesi ve katılımcı kontrolü gibi yöntemlere başvurulmuştur. Çalışma sonucunda saldırganlığa ilişkin dokuz temadan oluşan kültürel bağlamlı bir kuram geliştirilmiştir.