Parental acceptance-rejection/control and symptoms of psychopathology: Mediator roles of personality characteristics
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: DUYGU YAKIN
Danışman: TÜLİN GENÇÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı ebeveyn kabul-reddi/kontrolü, kişilik yapıları ve psikopatolojik belirtiler arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Bu bağlamda, mevcut araştırmaya yaşları 18 ve 47 arasında değişen (O = 21.85, SS = 2.59), 440 kadın 361 erkek, toplam 801 üniversite öğrencisi katılmıştır. Çalışma kapsamında katılımcılara sırasıyla Demografik Bilgi Formu, Ebeveyn Kabul-Reddi/Kontrolü Ölçeği Anne ve Baba formu, Temel Kişilik Özellikleri Ölçeği, Frost Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği, Kontrol Odağı Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri, Durumluk Sürekli Kaygı Envanteri Durumluk Kaygı Formu ve Durumluk Sürekli Öfke İfade Tarzı Ölçeği Durumluk Öfke Formu'ndan oluşan bir ölçek bataryası uygulanmıştır. Temel analizlerden önce, üniversite öğrencileri için Frost Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği'nin faktör yapısı incelenmiştir. Yapılan analiz sonucunda ölçeğin asıl formülasyonu ve teorik arka planıyla uyumlu olarak, hatalara aşırı dikkat, davranışlardan şüphe duyma, ebeveyn beklentisi, ebeveyn eleştiriselliği, kişisel standartlar ve organizasyondan oluşan altı faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Sonrasında, demografik değişkenlerin ölçüm alınan değişkenler üzerindeki etkisini araştırmak için bir dizi MANOVA uygulanmıştır. Buna göre, sosyo-ekonomik düzey ve cinsiyet ebeveyn davranışları, kişilik yapıları ve durumluk kaygı düzeyi üzerinde etkili bulunmuştur. Daha sonra, kişilik yapıları ve psikopatolojik değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için iki set hiyerarşik regresyon analizi uygulanmıştır. Beklendiği gibi, olumsuz ebeveyn davranışları, uyumsuz kişilik yapılarını ve psikopatolojik belirtileri yordamıştır. Buna ek olarak, ebeveyn reddi ve kontrolü ile psikopatolojik belirtiler arasındaki ilişkide mükemmeliyetçiliğin aracı rolünü araştırmak için bir dizi çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Buna göre, hem anne hem de baba reddi ve psikopatolojik belirtiler arasında mükemmeliyetçiliğin aracı rol oynadığı belirlenmiştir. Öte yandan, sonuçlar ebeveyn kontrolü açısından incelendiğinde, mükemmeliyetçiliğin yalnızca babadan algılanan davranışsal kontrol ve durumluk öfke arasındaki ilişkide aracı rol oynadığı görülmüştür. Sonrasında, çalışmadan elde edilen bulgular güncel literatürdeki bilgiler ışığında tartışılmıştır. Son olarak, çalışmanın klinik alana yansımaları ve ileride yapılacak çalışmalara ilişkin göz önünde bulundurulması gereken faktörler belirtilmiştir.Anahtar Kelimeler: Ebeveyn Kabul-Reddi/Kontrolü, Kişilik Özellikleri, Kontrol Odağı, Mükemmeliyetçilik, Psikopatolojik Belirtiler