Gender, domesticity and house in Turkey: Context and state of research
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BEGÜM SARI
Eş Danışman: LALE ÖZGENEL
Danışman: AYDAN BALAMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mekân ve toplumsal cinsiyet arasındaki ilişki feminizm ve mimarlık söyleminde ve tarihinde, özellikle 1960'ların sonları ve 1970'lerin başlarından itibaren, çalışılmaya başlanmıştır. Bu ilişki, ötekilik meselesinin ve eşitsizliklerin gündelik hayattaki kamusal-özel ayrımı ve cinsiyetçi çelişkileri gibi temalarla ilişkili şekilde kamusal ve evsel mekânın toplumsal cinsiyet kalıp yargılarına bağlı olarak oluşumu ve organizasyonu üzerine artan farkındalıkla yaygın olarak işlenmiş bir konudur. Bu tez, sırasıyla, Türkiye'de toplumsal cinsiyet, evsellik ve evi odak noktasına alan çalışmaların bilimsel durumunu ve bağlamını sunarken ortaya çıkan temaları ve konunun içyüzünü anlamayı ve tartışmayı amaçlamaktadır. Bunu yapmak için, Türkiye bağlamında ilgili literatürdeki 20 çalışmanın bibliyografik ve tematik analizini yaparak şu soruları ele alır: Türkiye'de toplumsal cinsiyet, evsellik ve ev ile ilgili çalışmalarda ortaya çıkan temalar nelerdir? Mimari tasarım yoluyla toplumsal cinsiyete dayalı mekânın inşası akademik çalışmalarda hangi yollarla kuramsallaştırılır, bağlamsallaştırılır ve tartışılır? Türkiye'de kadın, ev ve toplumsal cinsiyet ilişkisi mekânsal ve söylemsel olarak nasıl değişmiştir? Bu çalışmada, 1920'lerden 1950'ye, 1950-1980 arası ve 1980'den günümüze olarak belirlenen üç dönemin özelliklerini yansıtacak şekilde seçilmiş ev örnekleri, akademik çalışmalarda ortaya çıkan tartışma konuları üzerinden analiz edilmektedir. Bu araştırma soruları aracılığıyla çalışma, toplumsal cinsiyete göre şekillenen evin ve evselliğin mekânsal organizasyonuna, diğer bir deyişle 20. yüzyılın başlarından günümüze Türkiye'de ev, toplumsal cinsiyet ve mekân araştırmalarının bağlamı ve durumuna ilişkin temaları ve tartışmaları ortaya koyacak bir çerçeve çizmeyi ve seçilen altı konutun plan analizi yoluyla mekânsal organizasyondaki ve evsel mekânın söylemindeki değişimi yansıtmak amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, Evsellik, Konut, Türkiye