Separation and identification of aroma compounds from thyme by using steam distillation and supercritical fluid extraction
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: SERAP SONSUZER
Eş Danışman: SERPİL ŞAHİN, LEVENT YILMAZ
Özet:oz KEKİKTEKİ AROMA BİLEŞENLERİNİN BUHAR DİSTİLASYONU VE SÜPERKRİTİK AKIŞKAN EKSTRAKSİYONU İLE AYRIŞTIRILMASI VE TANIMLANMASI Sonsuzer, Serap Yüksek Lisans, Gıda Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Serpil Şahin Yardımcı Tez Yöneticisi: Prof Dr. Levent Yılmaz Temmuz 2002, 108 sayfa Thymbra spicata'dan buhar distilasyonu ve süperkritik akışkanlarla ekstraksiyon yöntemi ile elde edilen uçucu yağ, verim ve kalite esas alınarak karşılaştırılmıştır. Buhar distilasyonunda, buhar akış hızının (1.03 L/saat ve 0.64 L/saat) ve hammadde büyüklüğünün (8, 16, 32 elek boyutu) uçucu yağ verimi üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Deneysel veriler logaritmik model ile iyi bir uyum sağlamıştır. Buhar distilasyonu ile elde edilen uçucu yağın bileşimi VIöğütmenin verim üzerine olan ters etkisi nedeniyle sadece öğütülmemiş örnekler için araştırılmıştır. Her iki akış hızı için de oksijenli monoterpenler en çabuk sesquiterpenler ise en yavaş elde edilen bileşikler olmuştur. En yüksek yağ verimini, monoterpen hidrokarbonlar için düşük, oksijenli bileşenler için ise en yüksek geri kazanım hızım veren, öğütülmemiş kekik (8 elek boyutu) kullanılarak yüksek buhar hızında 75 dakika süre ile yapılan buhar distilasyonu optimum olarak seçilmiştir. Belirlenen bu optimum şartlar için esansiyel yağ verimi % 1.57 olarak bulunmuştur. Elde edilen yağ %53.1 oksijenli bileşikler, %25.7 monoterpen hidrokarbon, % 4.4 seskuterpen ve %14.1 p-simen'den oluşmaktadır. Süperkritik akışkan ekstraksiyonunda değişkenlerin optimizasyonu için yanıt yüzey metodu kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler sıcaklık (40, 50 ve 60 °C), basınç (80,100 ve 120 bar) ve zamandır (30,60 ve 90 dakika). Bağımlı değişkenler verim, monoterpen, p-simen, seskuterpen ve oksijenli monoterpen miktarlarıdır. Basınç verimi en belirgin şekilde etkileyen değişkendir. Sıcaklığın uçucu yağdaki bileşiklerin çözünürlüğüne ters etkisi olmuştur. Seskuterpenlerin ve oksijenli bileşiklerin ekstraksiyonu sırasıyla yüksek molekül ağırlıkları ve polarlıklan nedeniyle monoterpenlere göre daha zor olmuştur. Monoterpen hidrokarbonları en aza indiren, verim ve oksijenli bileşikleri maksimuma ulaştıran optimum değerler 40.8 °C, 119 bar ve 79.5 vııdakika olarak bulunmuştur. Optimum değerlerde yağ verimi % 0.68, monoterpenler % 0, oksijenli monoterpenler %85, p-simen %2.686 ve seskuterpenler %0.078 olarak tespit edilmiştir. Buhar distilasyonu ileyağ verimi daha yüksek olmuştur. Süperkritik akışkan ekstrasiyonu ile elde edilen yağda ise ürün kalitesini arttıran oksijenli bileşikler daha yüksek miktarlardadır. Anahtar sözcükler: Thymbra spicata, Buhar Distilasyonu, Süperkritik Akışkan Ekstraksiyonu, Yanıt Yüzey Metodu viü -t -^ffKSlKd^CTW r,.f, x f r?;-T A f^T A S V O N W