Cetacean distribution in the Southern Black Sea: An acoustic approach
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Deniz Bilimleri Enstitüsü, Deniz Biyolojisi ve Balıkçılık Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: GÜLCE SAYDAM
Danışman: ALİ CEMAL GÜCÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Avcılığı en son Türkiye'de 1983 yılında yasaklanmadan önce, Karadeniz'de bulunan küçük setaseler (tırtak, mutur ve afalina) yüksek miktarlarda avlanmışlardır. Avın, Türk filoları durdurulmasından sonra bile bu popülasyonlar, viral enfeksiyonlar, aşırı balık avcılığı, habitat kaybı, sismik araştırmalar ve balıkçı baskısı gibi hala süregelen tehditler sebebiyle düzelememişlerdir. Bu popülasyonlarla ile ilgili veri eksikliği bu tehditlerin aşılamamasının en büyük nedenidir. Bu tez çalışması, setaselerin gelecekte korunabilmesi için gereken yayılım ve bolluk verisini sağlaması amaçlamaktadır. Bu amacı sağlamak için, i) hidro-akustik, ii) pasif akustik ve iii) gözlem yöntemlerinin kullanıldığı, Temmuz ve Ekim 2014'de Karadeniz'in 120 mil açıklarına ulaşan aylık seferler düzenlenmiştir. Hidro-akustik örneklemesi için, seyir hatlarında üç tip eko-sounder kullanılmıştır (38 kHz, 120 kHz ve 200 kHz, SIMRAD EK60). Pasif akustik kapsamında sayısı 93'e varan istasyonlarda C-POD (Chelonia Ltd., Cetacean Monitoring Systems) atılmıştır. Ardından, setase tespiti için yeni bir metod geliştirilmiştir. Bu metotta, hidro-akustikle alınan yunus sesleri, yani "gürültüler", gözlem verileriyle doğrulanarak "veri"ye çevrilmiştir. Son olarak, kullanılan üç metodun verileri kullanılarak türlerin Türk Münhasır Denizlerindeki popülasyon miktarı belirlenmiştir. C-POD ile yapılan biyo-akustik doğrulama ve tanımlama sayesinde yunus ses özelliklerini ortaya çıkaracak formüller bulunmuş ve bütün hydroakustik verisinden özellikle tehlike altında bir yunus türü olan Tırtak (Delphinus delphis ponticus) türünün var-yok verisi elde edilmiş, dağılım haritası çıkarılmıştır. Araştırma sonucunda setaselerin-,özellikle tırtağın, Güney-Doğu Karadeniz'de daha yoğun olarak dağıldığı, muturların çok az sayıda ve kıyısal alanda olduğu, afalinaların ise nadiren saptandığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Popülasyon miktarı hesaplamaları sonucunda, en büyük popülasyona sahip türün tırtak olduğu ve bunu sırasıyla mutur ve afalinanın takip ettiği belirlenmiştir. 11 yıllık gözlem verisiyle bu çalışmanın sonuçları karşılaştırıldığında ise, Karadeniz setase popülasyonlarının küçülmekte olduğu görülmüştür. Son olarak, geliştirilen metot, balıkçılık amacı ile toplanmış hidro-akustik verilerinin yunus gözlem metodu olarak kullanılabileceğini kanıtlamıştır.