Investigation of biogenic sülfür in eastern mediterranean basin
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2000
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BAHADIR UZUN
Danışman: SÜLEYMAN GÜRDAL TUNCEL
Özet:öz MDOGU AKDENİZ HAVZASINDA BİYOJENİK SÜLFÜR TAYİNİ" Uzun, Bahadır Yüksek Lisans, Çevre Mühendisliği Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Gürdal Tuncel Mayıs 2000, 125 Sayfa Daha önce yapılan çalışmalarda Doğu Akdeniz Havzası'nın hava kirleticileri tespit edilmiştir. Denizden gelmeyen sülfat iyonu insan kaynaklı kirletici olarak kabul edilmiştir. Fakat, son yıllarda yapılan çalışmalarda, bu insan kaynaklı sufalt iyonun diğer insan kaynaklı kirleticiler ile aynı mevsimsel davranışı göstermediği bulunmuştur. Çıkan tartışmalar sonucunda havzadaki toplam sülfat miktarına insan kökenli sülfat dışında bir de biyolojik kökenli sülfat kaynağının ya da kaynaklarının etkisi olabileceği ihtimali üzerinde durulmaya başlanmıştır. Bu çalışmada üzerinde durulan nokta ise böyle bir kaynağın, Doğu Akdeniz Havzası'nda üretilen toplam sülfat miktarına hangi mevsimlerde ve ne kadar katkısı olduğudur. Aerosol örnekleri, Antalya'nın 20 km batısında yer alan bir istasyonda, 1992 yılından beri her gün, Anderson High- Vol toplayıcısı ile Whatmann filtreleri üzerinde toplanmaktadır. Bu çalışmada 1998 yılının örnekleri kullamlmıştır.Biyojenik sülfür tayini için metan sülfonik asit ölçülmüştür. Bu anyon dışında Cl, NO3 and SO4 anyonları İyon Kromatografisi ile ölçülmüştür.. Anyon ölçümleri TÜBİTAK'ın Elemental Analiz Laboratuvan'nda gerçekleştirilirken, katyon ölçümleri ODTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü'nde FAAS ile gerçekleştirilmiştir. Kirleticilerin ortaya çıktığı bölgeleri tespit edebilmek için taşınım yollan reseptör modelleri ile hesaplanmıştır. Bunun dışında zenginleştirme faktörleri hesaplanmış, faktör analizleri yapılmıştır. Yapılan analizlerde metan sülfonik asidin (MSA), Doğu Akdeniz Havzası'nda hava sıcaklığı yükseldiğinde ve özellikle güneşli mevsimlerde arttığı görülmüştür. Buna ek olarak, atmosferde bulunan kirleticilerden özellikle N03'ün, havadaki MSA derişimini etkilediği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Doğu Akdeniz Havzası, metan sülfonik asit, sülfat, MSA - sülfat oranı, kirlilik, mevsimsel değişim, taşınım yolları, eser elementler. vı