MEDICALIZATION OF ACADEMIC TROUBLES: THE CASE OF PSYCHOSTIMULANT MEDICATION USE AMONG UNIVERSITY STUDENTS

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MERT ERTUBAY

Danışman: Barış Mücen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tedavisi için kullanılan psikostimülan ilaçların öğrenciler tarafından kullanımı son yıllarda sosyal bilimler literatürünün dikkat çektiği bir konu olmuştur. Literatürde iki temel yaklaşım mevcuttur. Tıbbileştirme literatürü bu ilaçların kullanımını DEHB tanısının yaygınlaşması üzerinden açıklamaktadır. Diğer yaklaşım ise bu ilaçların birer performans arttırıcı olarak DEHB tanısı olmaksızın kullanımını ele alır ve bunun sağlık ve ahlaki boyutlarına dikkat çeker. Bu çalışma, bu iki yaklaşıma ek olarak, bireylerin yaşanmış deneyimine odaklanır ve performans kavramını akademik sorunların tanınıp fark edilmesi süreci içinde yeniden bağlama oturtmayı amaçlar. Araştırmanın temel sorusu "Psikostimülan ilaçlar akademik ve günlük zorluklara bir yanıt olarak Türkiye'de yüksek sıralamalı iki üniversiteye kayıtlı öğrenciler tarafından nasıl deneyimlenmektedir?" olarak formüle edilmiştir. Bu çalışma için 15 Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Boğaziçi Üniversitesi öğrencisi ile yarı-yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar yapılmıştır ve elde edilen nitel veri, Emerson'un (1977) "sorun" kavramı üzerinden analiz edilmiştir. Analiz iki tema etrafında yapılmıştır. Birinci tema öğrencilerin karşılaştıkları akademik zorluklara geliştirdikleri içsel yanıtların başarısız olması sonucunda DEHB tanısı ve psikostimülan ilaçlar üzerinden nasıl dışsal/resmi yanıtlar oluşturduklarına odaklanırken, ikinci tema bu sorunlara dışsal/resmi yanıtlar verildikten sonra gerçekleşen süreçleri ele alır.