Spectral analysis of an ultraluminous x-ray source swift J0243.6+6124

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, FİZİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: GUBAD ISLAMOV

Danışman: ALTAN BAYKAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde galaksimizdeki ilk aşırı parlak X-ışını atarcası Swift J0243.6+6124'ün tayfsal analizleri yapılmıştır. Bir Be/X-ışını çiftinin bir parçası olan bu tuhaf nesne, ilk defa Swift gözlemevi tarafından 2017 sonu – 2018 başındaki parlaması sırasında gözlemlenmiştir. Bu çalışmada ise kaynağın NuSTAR gözlemevinden alınan gözlemleri kullanılmıştır. Yapılan analizler, kaynağın parlama başlangıcı, parlamanın tepe noktası ve parlama sonrası olmak üzere farklı evrelerde büyük değişiklikler geçirdiğini göstermiştir. Çeşitli yörünge evrelerinde yapılan tayf ölçümleri, kullanılan beş gözlemin süresi boyunca kaynağın kritik altı ve kritik üstü olmak üzere iki farklı düzende madde aktarımı yaptığını ortaya çıkarmıştır. Kara cisim sıcaklığının ve ısıl-salım normalizasyonlarının faza bağlı profilleri, kaynağın parlama öncesi ve sonrasındaki gözlemlerde kritik altı madde aktarımının varlığını gösteren belirli bir boyutta bir sıcak noktası olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, kritik üstü düzendeyken kaynağın topaklı bir şekilde madde aktarımı yaptığı gösterilmiştir. Analiz sonuçları halihazırdaki teori ve yayınlarla uyumlu olup, bu tez çalışmasının sonucunda kaynağın parlama evresi esnasındaki madde aktarımı daha ayrıntılı olarak açıklığa kavuşturulmuştur.