How the interaction between driver and passenger is related to driver behaviors? a study based on the newly developed driver-passenger interaction questionnaire

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: İREM ÖZBAY

Danışman: Bahar Öz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mevcut çalışma, sürücü-yolcu etkileşiminin ayrıntılarını araştırmayı, çeşitli alt kavramlarını belirlemeyi ve tanımlamayı ve temel ilgili demografik değişkenlerin, yolcu türlerinin ve sürüş becerilerinin etkilerini kontrol ederek sürücü-yolcu etkileşimi faktörleri ile anormal ve olumlu sürücü davranışları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma aynı zamanda literatüre nicel bir ölçüm aracı olan Sürücü-Yolcu Etkileşimi Anketi'nin kazandırmayı amaçlamıştır. Sürücü-Yolcu Etkileşimi anketi beş faktörden oluşmaktadır; Dikkat Dağıtma ve Zihinsel Yüklenme, Sorumluluk Duygusu, Yolcunun Proaktif Katkısı, Eleştirilme Korkusu ve Sürüş Dışı Görevlerde Yolcu Yardımı. Sürücü-Yolcu Etkileşimi Anketi'ne ek olarak, Demografik Bilgi Formu, Yolcu Bilgi Formu, Sürücü Davranışları Anketi ve Sürücü Beceri Envanteri toplam 317 sürücü (163 kadın, 154 erkek) tarafından dolduruldu. Çalışma değişkenleri arasındaki ilişkileri araştırmak için İki Değişkenli Korelasyonlar, Hiyerarşik Regresyon Analizleri ve MANCOVA'lar yapıldı. Sonuçlar, Eleştirilme Korkusunun Hatalar ile pozitif, Olumlu Sürücü Davranışları ile negatif ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca, Sorumluluk Duygusu faktörü, Kasıtsız Sapmalar ve Yanılgılar ve Olumlu Sürücü Davranışları ile pozitif ilişkili bulunmuştur. Buna ek olarak, Dikkat Dağınıklığı ve Zihinsel Aşırı Yükleme ile Yolcunun Sürüş Dışı Görevlerde Yardımcı olma değişkenlerinin Kasıtsız Sapmalar ve Yanılgılar değişkeni ile pozitif yönde ilişkili olduğu gösterilmiştir. Sonuçlar genel olarak sürücü-yolcu etkileşimi ve sürücü davranışlarının birbiriyle ilişkili olduğunu göstermiştir. Sürücü-yolcu etkileşim faktörlerinin farklı düzeylerinde, sürücü davranış frekanslarında da farklılıklar gözlenmektedir. Sonuçların değerlendirilmesi, çıkarımlar, eleştirel yorumlar ve gelecek çalışmalar için öneriler ilgili literatür ışığında tartışılmıştır.