Pasa sahası örtü sistemlerinin Türkiyenin farklı iklim bölgelerine göre performanslarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BARIŞ CAN BAYSAL
Danışman: KORAY KAMİL YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Maden kapatma işlemleri sırasında önem gösterilmesi gereken işlemlerden biri de pasa sahalarının (WRD) kapatılmasıdır. Kapatma sırasında maden atıklarının çevre ve insan sağlığına etkilerini azaltmak için uygun bir üst örtü sistemi uygulanmalıdır. Kapatma faaliyetleri için gerekli yönetmelikler bir ülkeden diğerine değişiklik göstermektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye maden atıkları yönetmeliğinde (TMWR) tarif edilmiş olan örtü sistemi de dahil olmak üzere farklı örtü sistemlerinin Türkiyenin Köppen-Trewartha İklim Sınıflandırmasına göre belirlenmiş olan farklı iklim bölgelerindeki performanslarını değerlendirmektir. Bu çalışmada, Türkiyenin beş (5) farklı iklimine göre beş (5) farklı örtü sistem tipi modellenmiştir. Örtü sistemi tiplerinin performansları, pasaya atmosferik su girişini sınırlama kabiliyetlerine göre değerlendirilmiştir. Örtü sistemi tiplerinin farklı iklim koşullarındaki uzun dönem (30 yıl) performanslarının sızıntı analizlerinin sayısal olarak modellenmesi için SEEP/W yazılımı kullanılmıştır. Her model çalışmasının sonucunda yazılım tarafından su dengesi hesabı yapılmıştır. Böylelikle, örtü sistemlerinin performansları her çalışma alanı için hesaplanan net sızma oranlarına göre karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, Türkiyenin tüm iklim tipleri için TMWR tipi örtü sistemi başarılı model sonuçları ortaya çıkarmıştır. Ayrıca daha az karmaşık ve dolayısıyla daha ekonomik olup dünya genelinde çoğunlukla belirli iklim tiplerinde kullanılan örtü sistemleri de çok düşük net sızma oranları (<%5) sağlama açısından bazı başarılı sonuçlar elde etmiştir. Sonuçlar, iklimin örtü sistemlerinin performansı üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışmada ayrıca, her çalışma alanı kendi hidroklimatik, hidrojeolojik ve tasarım özellikleriyle benzersiz olduğundan, yerel meteorolojik koşulların yanı sıra spesifik tasarım kriterleri ve parametrelerin kullanıldığı sahaya özgü bir çalışmanın her durum için yürütülmesi gerektiği ortaya konmuştur.