Re-vision: A study on Arnhem Koepel, the panopticon

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2000

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: SERDA YILMAZ

Danışman: AYŞEN SAVAŞ SARGIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Onsekizinci Yüzyılda mimarlık toplumu iyileştirmek için bir araç olarak görülmeye başlanmıştı. Jeremy Bentham hukukçu olarak, mimarlığın bu yönünü cczabilinı alanındaki kuramsal çalışmalarım gerçekleştirmek için bir makine olarak ele almaktaydı. Bentham 1971 'de. anormal diye adlandırılan insanları ıslah etmek amacıyla bir mimari araç tasarladı, ve toplumsal iyileştirme için geliştirdiği bu makineye panopticon adım verdi. Bu tasanın üzerinde çalışırken Bentham' in niyeti merkezi gözetim esaslı bir mimari kurgu sayesinde mahkumlar üzerinde denetim sağlamaktı. Çağdaş bir mimar olan Rem Koolhaas yakın tarihte Bentham' in panopticon'ıınun bir örneği olan Hollanda'daki Arnhem Koepel Hapishanesi' nin yenileme projesini yönetmiştir. Koolhaas bu projede merkezi gözetim temasım değiştirmiştir. Böylece, Arnhem Koepel Hapisaııesi'ndeki mekanın cezalandırma işlemine katkısı da değişmiştir. Yenileme projesi, disiplini sağlayan mekan anlayışının dönüşüme uğradığına işaret etmektedir. Bu dönüşüm ayrıca Yirminci Yüzyıl toplumlarındaki değişimi de göstermektedir. Bu çalışmadaki temel amaçlar Onsekizinci Yüzyılda panopticon'un değişime olan katkısı. Arnhem Koepel yenileme projesinin disiplin sağlayan bir mekan olarak düşünüldüğünde Koolhaas'ın tutumunu, ve mimari anlayış ile toplumsal değişim arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Anahtar kelimeler: disiplin, mekan, çalışma mekanı, görme, yeniden-görme (yenileme).