Biodiversity assessment of fishes and invertebrates in Mersin Bay, the Eastern Mediterranean sea, by using DNA barcoding
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Deniz Bilimleri Enstitüsü, Deniz Biyolojisi ve Balıkçılık Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: OZAN ÇİFTÇİ
Danışman: AHMET ERKAN KIDEYŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Denizel biyoçeşitliliğin kayıt altına alınması birçok farklı açıdan önemli bir konudur: örn. tehlike altındaki türlerin korunması, istilacı türlerin tespiti, ekosistem sağlığının gözlemlenmesi veya ekosistem temelli yönetim stratejilerinin belirlenmesi gibi. Doğu Akdeniz, biyoçeşitlilik konusunda az çalışmış bir bölge olmakla birlikte biyo-istila konusunda da bir "hotspot" konumundadır. Bu tez çalışması kapsamında Akdeniz'de gerçekleşmekte olan beklenen değişimler göz önüne alınarak, Mersin Körfezi'nin balık ve omurgasız biyoçeşitliliği morfolojik tanımlamalar ve DNA barkodlama teknikleri kullanılarak araştırılmıştır. Örneklemeler Mersin Körfezi'nde Mayıs 2014 ve Haziran 2015 tarihleri arasındaki trol seferleri ile yapılmıştır. Balık örneklerinin tümü morfolojik inceleme ile tür seviyesinde tanımlanırken, omurgasız türleri öncelikli olarak morfolojik inceleme ile gruplandırılmış, ardından COI geni kullanılarak yapılan moleküler analizler ile tanımlanmıştır. Sonuç olarak, 101 balık, 29 eklem bacaklı, 35 yumuşakça, 6 halkalı ve 2 fıstığımsı solucan, 9 denizyıldızı ve 4 tulumlu olmak üzere toplam 186 denizel örnek bu metodlar kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz edilen 36 balık türünden 13'ünün Lessepsiyen türler olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, Hint-Pasifik kökenli bir hamsi türü, Encrasicholina punctifer, Akdeniz ihtiyofaunasında ilk defa kayıt altına alınmıştır. Türkiye kıyılarından 23 balık türünün barkod kayıtları da bu çalışma ile ilk defa veritabanına yüklenmiştir. 22 omurgasız türüne ait 49 örnek moleküler analizlerle tür seviyesine kadar tanımlanmıştır. Akdeniz için altı, Türkiye kıyıları için ise 18 omurgasız türün barkod kayıtları ilk defa veritabanına yüklenmiştir. Omurgasız örneklerin %42.4' ü için tür seviyesinde tanımlama yapılamamıştır. Bunun temel sebepleri örneklerin çok çeşitli canlı gruplarını içermesi ve veritabanında bu türler için referans barkod kayıtlarının bulunmaması olarak sıralanabilir. Bütün örneklerin DNA dizi verileri, kromatogramları, iz dosyaları ve primer bilgileri BOLD Sistemi'ne (Ratnasingham & Hebert, 2007) yüklemmiştir. Balık örneklerinin %98'i morfolojik tanımlamalar ile uyumlu olarak tanımlanmış, çelişkili sonuçlar ise aynı cinsin farklı türleri için gözlemlenmiştir. Omurgasız örnekleri için ise morfolojik gruplandırma ile moleküler tanımlamalar arasında çelişkili sonuç bulunmamaktadır. Genetik farklılığın daha yüksek taksonomik seviyelerde arttığı görülmüştür. Ortalama tür içi uzaklıkların ve aynı cinsin farklı türleri arasındaki uzaklıkların balık türleri için %0.66 ve %14.84, omurgasız türleri için ise %0.99 ve %13.58 olduğu tespit edilmiştir.