The Ethical dimension of human attitude towards nature

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 1996

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: İBRAHİM ÖZDEMİR

Danışman: YASİN CEYLAN

Özet:

Bu tezin temel argümanı çevre sorunlarının felsefi ve ahlaki boyutunu irdelemektir. Sorunun teknolojik, bilimsel ve diğer ilgili boyutları kabul edilmekle beraber, ana vurgu sorunun ahlaki boyutuna yapılmıştır. İnsanın doğayla ilgili davranışlarının ahlaki boyutu modern felsefenin eleştirel bir analizi ile gösterilmeye çalışılmıştır. Çağdaş insanın, doğaya yönelik tek yönlü, faydacı ve sömürgeci davranışının köklerine inmek için, 17. yüzyılın önde gelen şahsiyetlerinden Francis Bacon, Reno Descartes ve Isaac Newton'un fikirleri eleştirel olarak ele alınmıştır. Son tahlilde, doğanın araçsal ve faydacı bir anlayışla kullanımım ön gören tüm çağdaş ahlak kuramlarının meşruiyyetlerini bu görüşlere dayandırdığı ileri sürülmüştür. Bundan dolayı çevre ahlakı sadece ahlakla sınırlı sorular sormamakta, belki tüm varlık ve insanın varlıkla olan ilişkisiyle ilgili temel sorular da sormaktadır. Tüm çağdaş ahlak kuramları Kartezyen metafiziğin sağladığı temelVI varsayımları kendilerine temel olarak alırken, bir çevre ahlakı ileri süren kuramlar da ekoloji, yeni fizik ve organik alem anlayışının sağladığı temel varsayımları benimsemektedir. Çevre ahlakının en belirleyici ve ayırdedici varsayımı ise, evrenin bütünlüğünü, birliğini ve bağımlılığını ileri sürmesidir. Bu bütüncül ve organik evrende herşey birbirine bağlı ve bağımlıdır. Böylece Kartezyen metafiziğin dualist anlayışı ret edilmiştir. Sonuç olarak, mevcut çevre bunalımının felsefi ve ahlaki boyutu vurgulanarak, bu sorunları çözmek için ileri sürülen çözümlerin de yine felsefi ve ahlaki görüşlere; bunların da yeni bir metafizik temele dayandırılması gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, bu tez çevre sorunlarına hazır çözümler sunmak iddiasında olmayıp, çevre soranlarının tam olarak anlaşılması ve uzun vadede çözümler bulunmasında felsefenin ve ahlakın nasıl bir katta yapabileceğini göstermeye çalışmaktadır. Anahtar kelimeler: Çevre, Derin Ekoloji, İnsan Merkezci Ahlak, Kartezyen Felsefe, Ahlak, Çevre Ahlakı, Davranış, Bilim, Teknoloji, Doğa, Çevre Felsefesi, Ekoloji, Organik Doğa Anlayışı, Kuantum, Bütüncüllük.