Compositional principles in classical, modern and postmodern lnguages of architecture: A Case study on mass and facde compositions of apartment buildings in Ankara
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1997
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ZEYNEP KORKMAZ
Danışman: AYDAN BALAMİR
Özet:öz KLASİK, MODERN VE POSTMODERN MİMARLIK DİLLERİNDE KOMPOZİSYON İLKELERİ: ANKARA'DAKİ APARTMAN YAPILARININ KÜTLE VE CEPHE KOMPOZİSYONLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Korkmaz, Zeynep Yüksek Lisans, Mimarlık Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Aydan Balamir Ocak 1997, 101 sayfa Bu tezin amacı klasik, modern ve postmodern mimarlık dillerinin uyarlandığı kompozisyon karakteristiklerini araştırmak, ve bu dillerin kodlarının, yada ilkeler dizgelerinin, kütle ve cephe kompozisyonlarında ne kadar sağlandığını incelemektir. Dillerin kodları klasik, modem ve postmodern diller konusunda birbirini izleyen üç ana kaynaktan, sırasıyla J.Summerson, B.Zevi ve C.Jencks'ten derlenmiştir. Bu kompozisyon kodlarının uygulanışı, Ankara'nın 1940'lardan günümüze kadar tarihlenen yapıları içeren bir bölgesindeki apartman yapıları üzerinde örneklenmiştir. Bu bölge Çankaya, Gaziosmanpaşa, Aşağı Ayrancı, Yukarı Ayrancı, Kavaklıdere, Küçükesat ve Kızılay semtlerini içermektedir, örnekleme çalışması için klasik, modern ve postmodern dillerin kompozisyon özelliklerini taşıyan apartman yapıları seçilmiş ve ortak kompozisyon karakteristiklerine göre gruplanmıştır. Araştırma sonucunda, klasik disiplin ve duyarlılığı barındıran yapıların, bu özelliklerini 'kütle ve detayda artikülasyon' kodu ile edindikleri görülmüştür. Simetrik düzenli kompozisyonlarda ve kütlelerin çizgisel artikülasyonundaklasik ruh gözlenmektedir. 'Klasik kodlar içinde bireysel tavır,' klasik anlayışın Türk mimarlığı üsluplarıyla uyarlanmasında gözlenmiştir. Modern dilin kodları iki kısımda çalışılmıştır. B.Zevi tarafından tanımlanan modern kodlar arasında 'asimetri ve uyumsuzluk,' 'antiperpektif üç boyutluluk' ve 'konsol yapı' en sıklıkla ve doğrulukla uygulanan kodlardır. Bu kodlar, dış görünüşü etkileyici kılan dinamik kompozisyonlar sağlamaktadır. Özellikle H.R.Hitchcock ve P.Johnson tarafından derlenen Uluslararası Üslupla ilgili modern kodlar ise, en sıklıkla ve en doğru olarak uygulanmışlardır. Genellikle örnek yapılarda kodların tümü bir arada bulunabilmektedir. Geniş cam yüzeyler, tekrar eden katlar ve düz çatılar bu yapıların en belirgin özellikleridir. 'Motif ve anlam çoğulluğu: tarihsel ve popüler referansların uyarlanması, yapılara postmodern karakter kazandıran en önemli koddur. Bu çoğulluğun, modernist eğilim gösteren sıradan cepheler üzerinde klasik kolon ve alınlıklar ile mukarnas ve pencere kafesi gibi geleneksel motiflerin kullanılmasıyla sağlandığı gözlenmiştir. Anahtar kelimeler: Mimarlık dili, mimari kompozisyon, klasik kodlar, modern kodlar, postmodern kodlar, mimari kütle ve cephe, apartman yapıları