Migratory movements as a multifaceted process under the impacts of climate change: The case of Cihanbeyli in Central Anatolian Agricultural Basin/Konya/Turkey
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BARIŞ CAN SEVER
Danışman: Mehmet Bariş Kuymulu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu doktora tezi, günümüz iklim değişikliğinin Türkiye kırsalındaki insan hareketliliği, hareketsizliği ve göç örüntüleri üzerindeki etkilerini, Konya'nın Orta Anadolu Tarımsal Havzası'nda yer alan Cihanbeyli ilçesi odağında incelemektedir. Siyasal ekonomi, siyasal ekoloji ve göç çalışmaları kesişiminde konumlanan disiplinlerarası bir çerçeve benimseyen araştırma, iklim değişikliğini yalıtılmış bir ekolojik kriz olarak değil; neoliberal dönüşüm süreçleriyle birlikte kırsal ekonomide kökleşmiş sosyo-ekonomik eşitsizlikleri derinleştiren bir toplumsal süreç olarak kavramsallaştırmaktadır. 1980'lerden itibaren, fakat daha da etkili bir biçimde 2000'lerden bu yana devlet desteklerinin geri çekilmesi, serbest piyasalaşmanın güçlenmesi ve ekolojik örselenme süreçleri, kırsal geçim kaynaklarını köklü biçimde dönüştürmüş; toprak, su ve gelir dağılımında yeni eşitsizlik biçimlerinin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Ampirik olarak çalışma, 2023–2024 yılları esnasında farklı dönemlerde Cihanbeyli'deki çeşitli köylerde, Cihanbeyli ilçe merkezi, Konya kent merkezi ve bölgeden Danimarka ve Finlandiya'ya uzanan göçmen ağları içinde yürütülen yarı yapılandırılmış görüşmeler ve saha gözlemlerine dayanmaktadır. Bulgular, kuraklık, yeraltı sularının plansız ve denetimsiz sulu tarım üretimi esnasında sömürülmesi, toprak yorgunluğu ve artan üretim maliyetlerinin kuru tarımı giderek sürdürülemez hale getirdiğini; buna karşılık, piyasa teşvikleriyle yaygınlaşan sulu tarımın ekolojik baskıları ve toplumsal eşitsizlikleri derinleştirdiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda göç hareketleri, hem bir geçim stratejisi hem de yapısal adaletsizliklerin karmaşık bir yansıması olarak bölge bazlı insan hareketliliği rejimi içerisinde belirmektedir. Yüzyıllardır tarım ve hayvancılığa dayalı bir üretim geleneğine sahip bölgedeki kırsal topluluklar, son yirmi–otuz yılda hem göç deneyimlerinin hem de neoliberal ve ekolojik dönüşümlerin yapısal etkileriyle köklü bir değişim sürecine girmiş; yerel algılar, toplumsal ilişkiler ve gelecek tahayyülleri bu doğrultuda yeniden biçimlenmiştir. Dolayısıyla, günümüz Türkiye kırsalındaki göç olgusunu anlamak, neoliberal dönüşüm ve iklim değişikliği süreçlerinin iç içe geçtiği bir toplumsal zemin üzerinden okunmaya mümkün hale gelmiştir. Çalışma, yerel deneyimleri iklim ve sosyal adalet tartışmaları bağlamına yerleştirerek, tarım sektörü ve devletin kırsaldaki (olmayan) varlığına ilişkin meseleler üzerinden, sosyo-ekolojik dönüşümleri ve insan hareketliliğini anlamaya yönelik ilişkisel bir sosyolojik perspektif geliştirmeyi amaçlamaktadır.