Organocatalytic enantioselective synthesis of dihydronaphthofurans and dihydrobenzofurans: Reaction development and insights into stereoselectivity & design and synthesis of heterogeneous recyclable organocatalysts
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ZEYNEP DİLŞAD SUSAM
Danışman: CİHANGİR TANYELİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tezin ilk bölümü, sentetik organik kimyada en yaygın ve yaygın olarak kullanılan C-C bağı oluşturma reaksiyonu olan Friedel-Crafts/sübstitüsyon işlemini içermektedir. Bu reaksiyonların domino tipi reaksiyonlardaki uygulamaları son yıllarda organokatalitik çalışmalarda trend olan bir konudur. Bu tür reaksiyonlar, çok önemli farmasötik öncüller olan dihidrobenzofuran (DHB) ve dihidronaftofuran (DHN) iskeletlerini gerçekleştirmek için kullanılır. Bu çalışmada, enantiyomerik olarak zenginleştirilmiş formda iki kiral merkeze sahip iki ikameli dihidronaftofuran türevlerini elde etmek için, domino reaksiyonunda anahtar adım olarak seçilmiştir. Bu amaçla, model organokatalitik Friedel-Crafts/sübstitüsyon domino tipi reaksiyonu gerçekleştirmek için (Z)-(2-bromo-2-nitrovinil)benzen ve β–naftol kullanıldı. Bu bölümde, grubumuzda geliştirilen kinin bazlı özgün bifonksiyonel organokatalizör ile optimize koşul altında %5 mol katalizör yüklemesi ile >%99 ee'ye kadar 65 farklı kiral DHN ve DHB türevi sentezlendi. Çalışmanın ikinci bölümünde, 2,3-dihidrofuran türevlerini sentezlemek için benzer bir Friedel-Crafts domino yaklaşımı da uygulandı. Tam dönüşüm ile %95 ee'ye kadar 11 farklı DHF türevi sentezlendi. Çalışmanın üçüncü bölümünde, homojen katalizörlerimizden yeni heterojen katalizörler oluşturulmuştur. Bu amaçla, az miktarda katalizörle yapılan ilk denemeler, altın nanoparçacıklara bağlanma için aktif bölge oluşturmaya başlanmıştır. Katalizörlerin altın yüzeylere bağlanması da gerçekleştirilmiştir. Bu katalizörlerin diğer karakterizasyon çalışmaları tamamlandıktan sonra farklı asimetrik reaksiyonlarda test edilmeye hazır hale gelecektir.