The impact of perceived relative deprivation on health-related outcomes: Mediating roles of locus of control and length of unemployment & moderating roles of dispositional optimism and perceived social support

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: İREM BERNA GÜVENÇ

Danışman: Özlem Bozo Özen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Göreli yoksunluk, bireylerin benzerlerine kıyasla kendilerinde hak ettikleri bir durumun eksikliğini algıladıklarında ortaya çıkan bir duygudur. Alanyazında daha önce yapılan araştırmalar, göreli yoksunluk duygusunun rahatsızlık verici bir psikolojik duruma yol açtığından, bu duygunun fiziksel ve psikolojik sağlığı bozduğunu ileri sürmüştür. İşsizlik, göreli yoksunluk duygusu için önemli bir etken olarak kabul edilebilir. Bu tezin birincil amacı, işsiz bireylerde algılanan göreli yoksunluk ile sağlık sonuçları arasındaki ilişkiyi araştırmaktı. Bu ilişkide kontrol odağı ve işsizlik süresinin aracı rolleri ile iyimserlik eğilimi ve algılanan sosyal desteğin düzenleyici rolleri araştırılmaya çalışılmıştır. Ana çalışma yapılmadan önce Bireysel Göreli Yoksunluk Ölçeği'nin (BGYÖ) Türkçe uyarlama çalışması yapılmış ve BGYÖ Türkçe versiyonu iyi psikometrik özelliklere sahip, güvenilir ve geçerli bir ölçek olarak bulunmuştur. Ana çalışma 402 işsiz katılımcı ile yürütülmüştür. Regresyon analizlerinin sonuçları, göreli yoksunluğu algılamanın daha kötü fiziksel ve psikolojik sağlıkla ilişkili olduğunu göstermiştir. Aracılık analizlerinin bulguları, kontrol odağındaki dışsallığın algılanan göreli yoksunluk ile hem fiziksel hem de psikolojik sağlık arasındaki ilişkiye önemli ölçüde aracılık ettiğini göstermiştir; ancak işsizlik süresinin bu ilişkiye sadece fiziksel sağlık için aracılık ettiği bulunmuştur. İyimserlik eğilimi ve algılanan sosyal desteğin koruyucu rolleri ile ilgili olarak, moderasyon analizleri anlamlı bulunmamıştır. Çalışmanın bulguları mevcut literatür ışığında tartışılmıştır. Bu çalışmanın güçlü yönleri, pratik uygulama çıkarımları ve sınırlılıkları sunulmuş, gelecek araştırmalar için çeşitli öneriler verilmiştir.