Interrelationships among primary production, chlorophyll and anvironmental conditions in the northern levantine basin

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 1995

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: DİLEK EDİGER

Danışman: AYŞEN YILMAZ

Özet:

ÖZET Levant basenindeki yeni oşinografik araştırmalar, basenin hidrografisi ve sirkülasyonunda yıllar arasında bazı değişiklikler olabileceğini göstermiştir. Bu değişiklikler iklimsel olaylarla bağlantılıdır. Bununla birlikte, basende uzun süre bozulmadan kalabilen küçük ölçekli döngülerin varlığı tespit edilmiştir, Rodos baseni, Kilikya baseni ve Antalya körfezinde 1988 ve 1994 yılları arasında yapılan uzun süreli ve mevsimsel bazdaki araştırmalarda ışıklı tabakada klorofil-a, yerinde fîoresans, çözünmüş besin tuzları, partikül organik madde, fotosentetik aktif ışık, ve birincil üretim gibi parametreler ölçülmüştür. Derin Klorofil Maksimumu(DKM) Kuzey Levant baseninde tüm yıl boyunca bölgeye göre 30 ile 120m arasında gözlenebilen bazen 1 /ig/L'yi aşan konsantrasyonlarda maximum gösteren bir özelliktir. Siklonik bölgelerde DKM, nütrıklm ile çakışırken, anti-siklonik bölgelerde DKM ışıklı tabakanın alt sınırında yer alır. Su kolonunda iklime bağlı olarak özellikle 1992 ve 1993 kış aylarında karışımın kuvvetli olması DKM yapısını bozmaktadır. Bölgede fîoresans maksima genellikle klorofil maksimayı göstermektedir ancak klorofil maksima ve/veya her ikisi çoğunlukla fitoplankton biyomas maksimumunu temsil etmektle birlikte bu herzaman doğru değildir. Bu tür maksimumlar fitoplankton büyümesi için gerekli ışık ve besin tuzu konsantrasyonlarının en uygun şartlarda olduğu derinliklerde oluşmaktadır. Sonuç olarak Kuzey Levant Denizinde birincil üretimi, su kolonunun ışık geçirgenliği, nütrıklın derinliğinin basende farklı olması nedeniyle ışıklı tabakaya besin tuzu sağlanmasındaki değişik prosesler ivve prosesleri etkileyen döngü sistemleri ve dolaşım özellikleri belirlemektedir. Bölgede ortalama ışıklı tabaka derinliği 90m olarak hesaplanmıştır. Su kolonundaki birincil üretim seviyesi oligotrofik yaz koşulları için 38.5, karışımın kuvvetli olduğu kış ayları içinse 457 gC/m^/d olarak verilmiştir. Tabakalaşmanın görüldüğü yaz aylarında maksimum partikül organik madde konsantrasytonu DKM' da gözlenmektedir ve fitoplankton biyomasını temsil etmektedir. Partikül maddedeki C/N, C/P, and N/P oranları farklı kış koşullarında, ışıklı tabakada incelenmiştir. Bu oranların su kolonunda kuvvetli karışımın olduğu 1992 ve 1993 kışlarında normal Redfield oranından saptığı görülmüştür (örneğin C/N oranı 8'e yükselmiş ve N/P oranı 10'a düşmüştür). Bölgede besin tuzlarınca bağıl olarak zengin derin suların kış karışımı ile ışıklı tabakaya taşınması sonucu oluşan yeni üretim hesaplaman bölgenin daha önce tanımlanan oligotrofik özelliğinin aksine daha üretken ve dinamik bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. v