Cognitive emotion regulation strategies in adolescence: Investigating the role of mothers' beliefs about shaming and negative parenting on maladaptive strategies
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: SEVİNÇ AKKAYA TAHTA
Danışman: Sibel Kazak Berument
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezde, ergenlik dönemindeki bilişsel duygu düzenleme stratejileri Türkiye temsili bir örneklem kullanılarak iki çalışma aracılığıyla incelenmiştir. İlk olarak, Çalışma 1, beş bilişsel duygu düzenleme stratejisinin (kendini suçlama, ruminasyon, felaketleştirme, olumlu yeniden odaklanma ve yeniden değerlendirme) farklı okul seviyelerinde ve cinsiyetlerde kullanımını incelemiştir. Ayrıca, bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin uyumsallığı, okul düzeyi ve cinsiyetin düzenleyici rolü göz önünde bulundurularak, içe yönelim ve dışa yönelim problemleriyle ilişkili olarak test edilmiştir. Çalışma 2 ise, uyumsuz varsayılan düzenleme stratejilerinin anne kaynaklı öncüllerini incelemiştir. Bu kapsamda, annelerin utandırmaya ilişkin inançları, anneden algılanan ebeveyn reddi ve psikolojik kontrol gibi olumsuz ebeveynlik davranışlarının risk faktörü olarak, uyumsuz stratejiler ile ilişkileri incelenmiştir. Özellikle, ebeveynlik inançlarının ebeveynlik davranışları aracılığıyla gelişimsel sonuçları yordadığını öne süren literatür ışığında, annelerin utandırma inançları ile uyumsuz stratejiler arasındaki ilişkide olumsuz ebeveynlik davranışlarının aracı rolü test edilmiştir. Ayrıca, okul düzeyi ve cinsiyet, öne sürülen aracılık bağlantısında olası düzenleyici faktörler olarak ele alınmıştır. Sonuçlara göre, Çalışma 1, okul seviyesi arttıkça uyumsuz stratejilerin arttığını, bazı uyumlu stratejilerin ise özellikle kızlar için azaldığını ortaya koymuştur. Ayrıca, cinsiyetten bağımsız olarak, olumlu yeniden değerlendirmenin ilkokuldaki içe yönelim sorunları ile negatif ilişkili olduğu görülmüştür. Öte yandan, pozitif yeniden odaklanmanın negatif yönde; kendini suçlama ve felaketleştirmenin ise pozitif yönde ortaokuldaki içe yönelim ve dışa yönelim problemleri ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Çalışma 2 ise; annelerin utandırma inançlarının ilkokul ve ortaokulda anne reddini pozitif yönde yordadığını göstermiştir. Ayrıca, anne reddi ruminasyonu negatif yönde yordarken, psikolojik kontrol tüm okul seviyelerinde tüm uyumsuz stratejileri pozitif yönde yordamıştır. Sonuçlar literatür ışığında tartışılmıştır.