Locating the structure-agency dichotomy in architecture: Workers' club as a type of social condenser in the soviets 1917-32

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2006

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: HASAN İSBEN ÖNEN

Danışman: GÜVEN ARİF SARGIN

Özet:

ÖZ SOSYAL YAPI - AKTÖR ÇATIŞMASINI MİMARLIK ÜZERİNDEN YENİDEN DEĞERLENDİRMEK: SOVYETLER'DE TOPLUMSAL YOĞUNLAŞTIRCI OLARAK İŞÇİ KULÜPLERİ 1917-32 Önen, Hasan Isben Y. Lisans, Mimarlık Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Güven Arif Sargın Ocak 2006, 112 sayfa Bu tez Ekim Devrimi sonrası 1917-32 yılları arasında mimarlığın toplumu dönüştürme araçlarının en önemlisi olarak görüldüğü Sovyetler Birliği'ne odaklanıyor. Bu çerçevede en etkin değişimin üzerinden planlandığı, yeni ve kolektif bir yaşam tarzının mimari öngörüsü olan ve "toplumsal yoğunlaştırıcı" (social condenser) olarak adlandırılan yapılar üzerinden sosyal aktör (agent) ve sosyal yapı (structure) tartışması yeniden konumlandırılıyor. Toplu olarak hareket etmenin, üretmenin ve yaşamanın yüceltildiği, mimarlığın bir propaganda ve dönüştürme aracı olarak görüldüğü bir dönemde yaratıcı bireyin (sosyal aktör) kendi iç dünyasındaki kavramlara ve doğrulara sahip çıkma çabası dönemin iki önemli mimarı Konstantin Melnikov ve Ivan Leonidov'un tasarladıkları işçi kulüpleri üzerinden irdeleniyor. Sonuç bölümünde ise bu tartışmanın ışığında Türkiye'de cumhuriyet ile kurulmaya başlanan ve bir tür "toplumsal dönüştürücü" olarak görülebilecek olan Halkevleri'nin eleştirel bir genel değerlendirmesi yapılıyor. Anahtar Sözcükler: Sovyet mimarlığı, Rus Konstrüktivistleri, toplumsal yoğunlaştırıcı, işçi kulüpleri, sosyal yapı-aktör çatışması, yaratıcı birey, Konstantin Melnikov, Ivan Leonidov.