FAM-zinc catalyzed asymmetric 1,3-dipolar cycloaddition reactions of azomethine ylides and FAM-titanium catalyzed enantioselective alkynylation of aldehydes

HASAN KOYUNCU

FAM-zinc catalyzed asymmetric 1,3-dipolar cycloaddition reactions of azomethine ylides and FAM-titanium catalyzed enantioselective alkynylation of aldehydes

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Kimya Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2007

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: HASAN KOYUNCU

Danışman: ÖZDEMİR DOĞAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalısmanin ilk kısmında, dört yeni kiral ligand (FAM) sentezlenmis ve katalitik miktarlarda azometin ilürlerin asimetrik 1,3-dipolar halkasal katılma tepkimelerinde kullanılmıstır. Bu yöntemle biyolojik aktiviteye sahip bir çok dogal ürün ve ilacın yapısında bulunan kiral pirolodinlerin sentezi gerçeklestirlebilir. Bu çalısma sonunda sentezlenen kiral ligandlardan bir tanesinin basarılı oldugu bulunmus ve bu ligandın %10 mol oranında degisik dipolarofillerle (dimetil maleat, dimetil fumarat, metil akrilat, tert-bütil akrilat, ve N-metilmaleimid) kullanılmasıyla, pirolidin türevleri %93'e varan verim ve %95'e varan enantioseçicilikle sentezlenmistir. vii Çalısmanın ikinci kısmında, bu kiral ligandların titanyumla birlikte aldehitlere asimetrik alkinilçinko katılma tepkimelerinde katalitik aktiviteleri test edilmistir. Bu yöntemle, birçok dogal ürün ve ilacın baslangıç maddesi olan kiral propargilik alkoller sentezlenebilir. Gelistirdigimiz katalizörü kullanarak kiral propargilik alkoller %96'ya varan verim ve %98'e varan enantioseçicilikle elde edilmistir. Literatürdeki katalizör sistemlerinin çogu aromatik veya alifatik aldehitler ve fenilasetilen ile çalısmasına ragmen, bu çalısmada gelistirilen katalizör sistemi, dört farklı aldehit çesidi (aromatic, alifatik, heteroaromatik ve a,b-doymamis) ve iki farklı alifatik asetilen ile oldukça basarılı bir sekilde çalısmıstır. Ayrıca, kiral ligand %90'ın üzerinde verimle geri kazanılıp aktivitesini kaybetmeden tekrar kullanılmıstır. Anahtar kelimeler: 1,3-dipolar halkasal katılma tepkimeleri, azometin ilürler, pirolidin türevleri, alkinilçinko, kiral propargilik alkoller, Lewis asidi.