The best, the worst, and the avoidant: The relationship between causal and affective evaluations about driving performance and self-regulatory driver behaviors

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: GİZEM FINDIK

Danışman: Bahar Öz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Karayolu trafiği bağlamında öz-düzenleyici davranışlar, sürüş davranışlarını kapasite değişimlerine uyum sağlayacak yönde şekillendirmektir ve zorlayıcı durumlar karşısında maruziyeti azaltma veya sürüşü sonlandırma şeklinde ortaya çıkmaktadır. Sürüşte öz-düzenleyici davranışların öncülü olabilecek bireysel farklılık değişkenlerinden biri, başarı ve başarısızlığın algılanan sebeplerine dair değerlendirmeler anlamına gelen nedensel atıflardır. Önceki çalışmalar, öz-düzenleyici sürücü davranışlarının farklı öncüllerini incelemişlerdir. Ancak bu çalışma, öz-düzenleyici sürücü davranışlarının öncüllerini nedensel atıflar çerçevesinde ele alan ilk çalışmadır. Katılımcıları yaşlı sürücüler olan veya yaş-temelli karşılaştırmalar yapan önceki çalışmalardan farklı olarak, bu çalışmada sözü edilen ilişkinin yaştan bağımsız olarak incelenmesi hedeflenmektedir. Mevcut çalışmanın amacı nedensel atıflar (sürücülükte en iyi ve en kötü olunan yönlere dair), bu atıfların duygudurum çıktıları (yani Pozitif Duygudurum ve Negatif Duygudurum) ve yine bu atıfların davranışsal çıktıları (yani kaçınma düzeyi ile ölçülen öz-düzenleyici sürücü davranışları) arasındaki ilişkiyi incelemektir. Dört yüz kişilik örneklem demografik bilgi formu, Nedensel Boyutlar Ölçeği-II, Uluslararası Pozitif ve Negatif Duygudurum Ölçeği Kısa Formu ve Genişletilmiş Sürücü Hareketlilik Ölçeği-Kaçınma ölçeklerini doldurmuştur. Sonuçlar atıf modelinin sürücülükte kaçınma davranışlarını en iyi performansa kıyasla en kötü performans bağlamında daha iyi açıkladığını göstermektedir. Artan Dışsal Kontrol Negatif Duygudurumda artışa yol açmakta, bu da artan kaçınma davranışına neden olmaktadır. Bu çalışma, performansa dair nedensel değerlendirmelerin öz-düzenleyici sürücü davranışlarını etkileyebileceğini göstermektedir.