Principles and strategies for the conservation of a depopulated cultural landscape: The Krom Valley in Gümüşhane
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: MİRAÇ AYÇA TÜRKFİLİZ
Danışman: Pinar Aykaç Leidholm
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:30 Ocak 1923'te Lozan Barış Antlaşması VI.'da Zorunlu Nüfus Mübadelesi Sözleşmesi, Türk ve Yunan delegeleri tarafından imzalanmıştır. Protokol sonucunda 2 milyona yakın insan memleketini terk etmek zorunda kalmış ve Türkiye'de Rum halkın yaşadığı pek çok yerleşim yeri ıssızlaşmıştır. Her ne kadar bu yerleşim yerlerinin bir kısmı çok az sayıda bir Müslüman nüfus tarafından yeniden iskan edilmiş olsa da, hiçbir zaman tam olarak yerleşememişler ve bazı alanları terk edilmiş durumda bırakmışlardır. Gümüşhane'nin Yağlıdere Köyü'ndeki Krom Vadisi, Karadeniz Bölgesi'nde mübadele nedeniyle nüfusunu kaybeden kültürel peyzajlardan biridir. Mübadeleden önce vadi, kırka yakın kilise, şapel ve manastırın bulunduğu 15 mahallede yaşayan, 6 bin nüfuslu bir madenci yerleşimiydi. Mübadele sonrasında vadiye Müslüman topluluklar yerleştirildi; ancak nüfus azlığı ve dini farklılıklar nedeniyle pek çok ev, kamu binası ve maden boş kaldı ve yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Bu çalışma Gümüşhane'deki Krom Vadisi'nin nüfusunu kaybetmiş bir kültürel peyzaj olarak ele alınarak koruma ilke ve stratejilerinin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Çalışmada ilk olarak bir literatür taraması, saha araştırması, köyde yaşayanlarla yapılan derinlemesine görüşmeler yapılmış ve alandan göçen Kromlular trafından kurulmuş Kromni Pontos web bloğu arşivinden yararlanılarak köyün zaman içindeki değişiminin izi sürülmüştür. Ardından toplanan veri ve bilgiler analiz edilerek değerlendirilme yapılmıştır. Son aşamada bu değerlendirmelere dayanarak Krom Vadisi'nin değer, sorun ve potansiyelleri belirlenmiştir. Ardından nüfusu azalmış bir kültürel peyzaj olan Krom Vadisi'nin korunmasına yönelik ilke ve stratejiler önerilmiştir.