The role of parents in autobiographical memory development: A qualitative examination of parents' reasons for talking about past experiences with their children

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: İREM YARAR

Danışman: Başak Şahin Acar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Türk anne ve babaların okul öncesi çağındaki çocuklarıyla geçmiş deneyimlerini konuşma nedenlerini araştırmaktadır. Nitel araştırma tasarımıyla, bu çalışma ebeveynlerin anı paylaşma uygulamalarını nasıl anlamlandırdıklarını ve motivasyonlarının cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediğini incelemektedir. Çalışmaya toplam 71 ebeveyn (54 anne ve 17 baba) katılmıştır. Ebeveynlere, anılarını paylaşma nedenleri hakkında açık uçlu sorular sorulmuş ve yanıtları tematik olarak analiz edilmiştir. Ayrıca, genel eğilimleri araştırmak için bir dizi Likert tipi madde dahil edilmiş ve ebeveyn cinsiyeti, çocuk cinsiyeti ve anlatı işlevleri arasındaki ilişkileri incelemek için ki-kare testleri yapılmıştır. Sonuçlar, tüm ebeveynlerin çocuklarıyla geçmiş deneyimlerini paylaşmalarının nedenlerinin çoğunlukla duygusal bağları güçlendirmek, dersler vermek ve değerleri aktarmak olduğunu ortaya koymuştur. İstatistiksel olarak anlamlı bir cinsiyet farkı bulunmamakla birlikte, anneler duygusal desteği vurgulamaya daha yatkınken, babalar öğretici ve örnekleyici işlevleri öne çıkarma eğilimindeydi. Bu bulgular, cinsiyete dayalı ebeveynlik uygulamaları ve Türkiye'nin sosyokültürel dinamikleri çerçevesinde tartışılmıştır. Çalışma, otobiyografik anı anlatılarının, hem kişisel hem de kültürel faktörlerin şekillendirdiği erken çocukluk döneminde gelişimsel ve ilişkisel amaçlara nasıl hizmet ettiğine dair önemli bir anlayış ortaya koyarak literatüre katkıda bulunmaktadır.