Genetic variation pattern among Abies cilicica (Pinaceae) populations: Adaptive seed and seedling traits
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ALİ MURAT GÜLSOY
Danışman: MUSA DOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Abies cilicica'nın adaptif tohum ve fidan özelliklerindeki genetik varyasyon biçimi, türün doğal yayılımını temsil eden 8 populasyondan 160 familya kullanılarak Olcay Orman Fidanlığı'nda iki yılda yürütülen bir fidanlık denemesinde araştırılmıştır. Çalışma, hem popülasyonların hem de popülasyonlardaki ailelerin tohum ve fidan açısından önemli ölçüde farklı olduğunu göstermiştir. Tohum ve fidan özelliklerinde, popülasyonlar arasındaki genetik varyasyon biçimi, yükseklik ve enlem açısından bir klinal varyasyon olabileceğini düşündürmektedir, ancak iki büyüme mevsiminin ötesinde, daha uzun soluklu araştırma yapılması gerekmektedir. Popülasyonlara bağlı varyasyon Diam20'de %0,3'ten Ht20'de %41,5'e kadar değişirken, popülasyonlar içindeki ailelere bağlı varyans bileşeni 2020 büyüme sezonunda BS20'de %12,2'den yaşama yüzdesinde %85'e kadar çıkmıştır. Tahmini aile kalıtsallıkları, BS20'de 0,40'a, BB20'de 0.98'e ve 2020'deki yaşama yüzdesinde 0,98'e kadar değişen aralıkta çoğu özellik için genellikle yüksek hesaplanmıştır. Tohum ağırlıklarının, fidanların erken büyüme performansları üzerinde tohum ağırlıklarının maternal etkilerinin varlığını gösteren, 2019 ve 2020'de ölçülen büyüme özellikleri ile anlamlı ve pozitif bir ilişkide olduğu bulunmuştur. 2020 yılındaki adaptif fidan özellikleri arasındaki genetik ve fenotipik korelasyonlar aynı büyüklük ve yönde olmuştur. 2020 büyüme sezonunda tomurcuklanma tarihi ile büyüme özellikleri arasında güçlü ve negatif genetik korelasyonlar görülmüştür. İlginç bir şekilde, aynı büyüme mevsiminde BB20 ve BS20 arasında güçlü ve negatif genetik korelasyon saptanmıştır. Bu, geç tomurcuk patlamaları olan ailelerin erken tomurcuk oluşturduklarına ve kısa büyüme sezonuna sahip olduklarını göstermektedir. Tohum ve fidan özelliklerindeki genetik çeşitliliğin büyüklüğü, biçimi ve aralarındaki genetik korelasyonlar, Kilikya göknarının değişen iklime uyum sağlamak için büyük bir potansiyele sahip olduğunu ve ormancıların bu türde destekli göç uygulamalarını etkin bir şekilde kullanabilmeleri için fırsatlar olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Abies cilicica, Fidanlık denemesi, Genetik varyasyon, Tohum ve fidan özellikleri, Destekli göç