A Taxonomic study on Acantholimon (Plumbaginaceae) in Ankara Province
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyolojik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1997
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ASLI MUVAFFAK
Danışman: MUSA DOĞAN
Özet:VH oz ANKARA İLİNDEKİ ACANTHOLIMON ( PLUMB AGINACEAE ) TÜRLERİNİN TAKSONOMİK ÇALIŞMASI Muvaffak, Aslı Yüksek Lisans, Biyoloji Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Musa Doğan Temmuz 1997, 94 sayfa Bu araştırma, Ankara ilinde bulunan, Acantholımon, türlerinin taksonomik çalışmasını içermektedir. Çalışma esas olarak, Türkiye'de bulunan toplam tür sayısının yaklaşık % 50' sini içeren, 9 tür üzerinde yürütülmüştür. Cinsin gen merkezinin İç Anadolu'da bulunması cins üyelerinin bu alandaki biyolojik çeşitliliğini göstermektedir. Bu araştırma kapsamında, Haziran 1996 tarihinden itibaren, Ankara'nın farklı bölgelerinden ( Gölbaşı, Beynam, Haymana, Polatlı, Kızılcahamam, Çubuk, Kalecik ve Şereflikoçhisar, Tuz Gölü çevresi ) örnekler toplanmıştır. Bu örnekler standart herbaryum kurutmavııı metodlan yoluyla kurutularak laboratuvar çalışmalarına hazırlanmış ve bunu takiben örnekler gerekli referanslar yardımıyla çalışılmış ve tür tanımlan yapılmıştır. Arazi çalışmalası kapsamına katılmayan bölgeler için, Ankara Üniversitesi (ANK), Hacettepe Üniversitesi (HUB) ve Gazi Üniversitesi ( GAZİ ) herbaryumlarında bulunan tür örnekleri incelenmiş ve ayrıca Royal Botanic Garden Edinburgh ( E )'den temin edilmiş ilgili türlerin eş örnekleri çalışılarak, genel cins özellikleri ve ilgili türlerin karakterleri belirlenmiştir. Araştırma süresince, Ankara yöresinde bulunan 9 türe ait morfolojik karakterler çalışılmıştır. Üçüncü bölümde yer alan, Morfoloji kısmında, cins üyelerinin genel, yüzeysel vejetatif morfolojisine ( detaylı gövde ve yaprak özellikleri ) ait bulgular bulunmaktadır. Bu bölüm, vejetatif karakterlerin detaylı bir çalışması ile türler arasındaki belirgin, ayırt edici karakterlerin tartışmasını içermektedir. Bunun devamında, türlerin çiçek morfolojileri ( detaylı çiçek özellikleri ) ile ilgili bilgiler verilmiştir. Bölüm 4, Ekoloji ve Fitocoğrafya, İç Anadolu stepinin genel özelliklerini içermektedir. Bu bağlamda, çalışma alanının topografik yapısının genel özellikleri de belirtilmiştir. İç Anadolu'da geniş bir alanı kaplayan cins üyeleri özellikle ekolojik bakımdan önem taşımaktadır. Oluşturdukları yastıksı gövdelerle toprağı sararak ve kökleri ile de toprağa tutunarak, toprak kaybı olan alanlarda, erozyonla mücadelede kullanılabilecek önemli bir kaynaktır.IX Bölüm 5' de, Ankara yöresinde bulunan, Acantholimon türlerinin nümerik taksonomik çalışması verilmiştir. Ankara yöresinde bulunan 9 tür için 37 tane fenetik karakter ( 25 tanesi fenogram analizi için kullanıldı ) " data matriks " oluşturularak kaydedildi. Çalışma süresince, örnekler, türler arasındaki fenetik ilişkileri belirlemekte kullanılan, " Benzerlik Katsayısını " hesaplayan bilgisayar paket programı ( NTSYS ) yardımıyla analiz edilmiştir. Bu amaçla, " Gower Benzerlik Katsayısı ( GSCG ) " kullanılmış ve elde edilen sonuçlar kullanılarak fenogram çizilmiştir. Bu fenograma göre iki alt grup, alt seksiyon Caryophyllacea ( A. venustum ve A. kotschyi türlerini içeren ) ve Androsacea ( A. halophilium, A. acerosum, A. caesareum, A. confertiflorum, A. glumaceum, A. puberulum ve A. ulicinium türlerini içeren ) oluşturulmuştur. Gruplar arasındaki ayırt edici karakterler tartışılmıştır. Son bölüm, Ankara ilinde bulunan Acantholimon türlerinin revizyonunu içermektedir. Ankara ilindeki bu dokuz türe ait tür anahtarı oluşturulmuştur. Daha önce, " Flora of Turkey and East Aegean Islands " ( Cilt.7 ), eserinde, Davis ( 1982 ) tarafından Ankara il hudutları içerisinde tanimlanmamış olan 3 yeni tür ( A. halophilium, A. confertiflorum & A. puberulum ) tanımlanmıştır. Ayrıca, A. venustum türüne ait, var. assyriacum, var. venustum, var. laxiflorum; A. acerosum türüne ait, var. parvifolium, var. acerosum, var. brachstachyum; A. puberulum türüne ait, var. longiscapum, var. puberulum, varyeteler arasindaki coğrafik ayrımgözönünde bulundurularak alt tür olarak gruplandırılmıstır. Anahtar Kelimeler : Acantholimon, taksonomi, ekoloji