Risk management of build-operate-transfer (BOT) project in developing countries
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1996
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: İREM ÖZDOĞAN (DİKMEN)
Danışman: MUSTAFA TALAT BİRGÖNÜL
Özet:öz GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE YAP-ÎŞLET-DEVRET (YİD) TİPİ PROJELERİN RİSK YÖNETİMİ ÖZDO?AN (DİKMEN), İrem Yüksek Lisans, İnşaat Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Talat BİRGÖNÜL Aralık 1996, 147 sayfa Gelişmekte olan ülkelerde ihtiyaç duyulan altyapı yatırımlarının gerçekleştirilebilmesi, gelişme sürecini hızlandırıcı bir rol oynamaktadır. Bununla birlikte, çoğu gelişmekte olan ülkede olduğu gibi Türkiye'de de bu tür yatırımlar için ayrılabilecek devlet kaynaklan ve dış borçlanma olanakları yetersiz kalmakta ve altyapı projelerinin finansmanında özel sektör katılımı kaçınılmaz hale gelmektedir. Bu araştırmada, özel sektör katılım modelleri kısaca tanıtıldıktan sonra, özellikle enerji ve yol projelerinde Yap-İşlet-Devret (YİD) tipi özel sektör finansman modeli üzerinde yoğunlaşılacaktır. Tez kapsamında, YİD projelerine özgü finansal, yapısal, ticari, hukuki, politik ve teknik özellikler tartışılarak, modelin sağladığı avantajlar/dezavantajlar irdelenmekte ve YİD modelinin uygulanabilirliğini artırıcı çözüm yöntemleriönerilmektedir. Tezin amacı, bir YİD projesinin başarısını büyük ölçüde etkileyebilecek risk faktörlerinin varlığının vurgulanarak, proje şirketi bünyesinde kurgulanması önerilen bir risk yönetim sisteminin tanıtılmasıdır, önerilen risk yönetim sistemi ile, kişilerin bir projenin erken aşamalarında riskleri tammlayabilmesi, proje karlılığı üzerindeki etkilerini saptayabilmesi ve uygun bir risk/getİri dengesinin sağlanabilmesi için doğru sözleşme stratejilerinin geliştirilebilmesi amaçlanmaktadır. Tanımlanan risk yönetim sistemi çerçevesinde, ön-planlama, teklif hazırlama, sözleşme şartlarının belirlenmesi ve proje yürütme aşamalarında, değişik teknik ve stratejilerin kullanılması önerilmekte ve kişilerin riskler konusunda bilinçlenerek, potansiyel getirilerin maksimize edilebilmesi amacı güdülmektedir. Türkiye'de gerçekleştirilen ya da gerçekleşmesi planlanan projeler baz alınarak, ön-planlama sürecinde projenin finansal, teknik ve sosyo- politik açılardan yapılabilirliğinin saptanması amacıyla risk değerlendirme listelerinin kullanımı gösterilmekte, risklerin sistematik olarak tanımlanabilmesi amacıyla risk tanımlama tabloları ve etki diyagramları oluşturulmakta ve analiz tekniklerinden Monte Carlo Benzetimi kullanılarak, örnek bir proje üzerinde risk etkileri sayısal olarak belirlenmektedir. Son olarak, çeşitli risk paylaşım/transfer tekniklerini, devlet garantilerini ve sözleşmeleri kapsayan bir güvenlik paketinin oluşturulması irdelenmektedir. Araştırma sonucunda, gerekli hukuki ve yapısal değişikliklerin yapılması ile YİD modelinin basan ile uygulanabilmesinin mümkün olabileceği vurgulanmakta ve risklerin uygun şekilde paylaşılmasını sağlayacak bir risk yönetim sisteminin kurgulanması ile modelin devlet ve özel sektör açısından daha cazip hale gelebileceği kanısına varılmaktadır. Anahtar kelimeler: Özel Sektör Katılım Modelleri, Yap-İşlet-Devret (YİD) Modeli, Risk Yönetimi, Enerji Yatırımları vı