Source rock characterization of the shales and mudstones of the campanian–maastrichtian Haymana formation, Haymana basin, Central Anatolia, Turkey

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: LEVENT TAYLAN ÖZGÜR YILDIRIM

Danışman: İSMAİL ÖMER YILMAZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Türkiye'deki Haymana Havzası'nda Kampaniyen-Maastrihtiyen yaşlı Haymana Formasyonu'nun şeyl ve çamurtaşlarının petrol potansiyelini araştırmaktadır. Şeyl ve çamurtaşlarının litofasiyesleri, gözenek yapısı ve kaynak kaya özellikleri, beş stratigrafik kesit ve diğer örnekleme noktaları boyunca stratigrafik, sedimantolojik, petrofiziksel ve organik jeokimyasal yöntemler kullanılarak incelenmiştir. Çökelme modeli, Haymana Formasyonu'nda denizaltı kanyonu, iç yelpaze, orta yelpaze ve dış yelpaze ortamları içinde bir fasiyes dağılımı sunmaktadır. Şeyl ve çamurtaşları doku ve yapılarına göre altı gruba ayrılmaktadır: kil-şeyl, kiltaşı, çamur-şeyl, çamurtaşı, silt-şeyl ve silttaşı. Toplu mineralojiye göre karışık çamurtaşı, karışık silisli çamurtaşı, marn, karışık karbonatlı çamurtaşı, killi/silisli çamurtaşı ve kilce zengin silisli çamurtaşı litofasiyesleri tanımlanmıştır. TOK'u %1'den fazla olan iki örnek siyah şeyl olarak sınıflandırılmıştır. XRD ve civa porozimetresi analizleri, makrogözeneklerin (> 50 nm) karbonat minerallerinin çözünmesiyle oluştuğunu, mezogözeneklerin (2 nm-50 nm) kil/kuvars/feldispat taneleri etrafında geliştiğini göstermektedir. Analiz edilen şeyl ve çamurtaşlarından hiçbir litofasiyes ayırt edici bir etken gözeneklilik veya mutlak geçirgenlik göstermemektedir. Bu da analiz edilen örneklerin gözenek boğazı boyutu, mineral içeriği ve tane boyu açısından güçlü bir heterojenlik gösterdiğine işaret eder. Beyobası köyünden alınmış %5 gözeneklilik, 4.4*10-5 md geçirgenlik, %1.19 TOK, 0.07 mg/g S1, 1.01 mg/g S2 ve 441°C Tmax değerlerine sahip bir siltli siyah şeyl örneği nispeten daha olgun bir kaynak kaya özelliği göstermekle birlikte hidrokarbon potansiyeli sınırlıdır. Genel olarak, analiz edilen örneklerin TOK değerleri (ort. %0.39), Haymana Havzası'nın incelenen bölümlerinde Haymana Formasyonu için organik maddece zayıf kaynak kaya özellikleri göstermektedir.